İmperiyanın sadiq aləti: Ermənilərin Gürcüstanın işğalındakı rolu

Rusiya imperiyası Qara dəniz boğazlarına yiyələnmək, oradan Aralıq dənizinə və Hind okeanına çıxmaq məqsədilə Qacarlar və Osmanlı dövlətlərinə qarşı apardığı işğalçı müharibələr zamanı XVII əsrdə Hindistandan indiki İran ərazilərinə, ordan da Qafqaz coğrafiyasına gətirdikləri qaraçı-boşa ( indiki Ermənistan sakinləri) amilindən istifadə etmək qərarına gəlir.
İlk illər kiçik ailələr formasında Qafqaza köçürülən qaraçı ermənilər onlara vəd edilən “Böyük Ermənistan” üçün gürcü və azərbaycanlılara qarşı Rusiya işğalını sürətləndirmək və bu iki xalqı regionda məhv olması üçün könüllü şəkildə onlara xidmət edirdilər

Valerian Zubovun 1796-cı ildəki yürüşü və ondan sonra baş verən hücumlar zamanı erməni keşiş və tacirləri logistika və təchizat işlərinin təşkilində kömək edirdilər.

Bu məqsədə 1813 və daha sonra 1828-ci ildən isə kütləvi şəkildə onları Azərbaycan və Gürcüstan torpaqlarına köç etməsinə şərait yaradır.

Gəlmə ermənilər Qara dəniz sahillərinə, Cavaxetiya, İmereti və başqa ərazilərdə yerləşdirilir. Xüsusən Abxaziya ərazisində gürcülərə gələcəkdə problem yaratmaq üçün ermənilərə geniş imkanlar yaradırlar.1974-cü ildə İrəvanda dərc olunan və “Erməni sovet ensiklopediyası”nın birinci cildində öz əksini tapan məqaləyə “Abxaziyadakı ermənilər” adlı hissəni oxumaq kifayət edər ki, Rusiya imperiyasının ermənilərin orda məskunlaşmasının əsl səbəbini görəsən.

Qafqazda Rusiya imperiyasının maraqları əsas iki coğrafiya idi: Azərbaycan və Gürcüstan. Bu iki qonşu xalqa qarşı isə aparılacaq işğalçı müharibədə onlara yardım edəcək bir millət var idi : Qaraçı ermənilər

Məhz bunun üçün də ana tərəfdən erməni olan Sisianov, Madatov, Lazarev, Bebutov, Loris-Melikov bu işğalın başında gələn generallar idi.

İşğaldan öncə isə regionda onlara informasiya verəcək və strateji yerləri, ordu quruculuğu və hakimiyyətdə olanların şəxsi məlumatları oğurlayacaq erməni tacirləri agent rolunu üzərinə götürürlər. Bölgədə geniş əlaqələr şəbəkəsinə malik olan erməni tacirləri və keşişləri Rusiya üçün məlumat verən və bələdçi kimi çıxış edirdilər. Dilləri və regionun coğrafiyasını yaxşı bilən ermənilər Gürcü və Azərbaycan ərazilərindəki qoşunların sayı, qalaların vəziyyəti və yollar barədə rus generallarına məlumat daşıyırdılar.

Gürcü və alban kilsələrini özünüküləşdirən erməni kilsəsi əsas agentura şəbəkəsinin mərkəzi idi. Gürcü zadəganları, xristian olsalar da, dövlətçilik ənənələrinə malik idilər ki, onlar öz müstəqilliyini daha üstün tuturdular.

Heç bir dövlətçilk tarixi olmayan ermənilər isə Gürcüstan və Azərbaycan torpaqları hesabına özlərinə “dövlət” qurmaq xəyalı ilə Rusiya imperiyasının sadiq qulları idi. Burda Puşkinin tamamlanmamış “Tazit” poemasından məşhur söz yada düşür :“Sən qorxaqsan, sən köləsən, sən ermənisən”

Rusiya erməni tacirlərini dəstəkləməklə gürcü zadəganlarının təsirini öz ölkələrində zəiflətdi. Tiflisdə iqtisadi güc tədricən erməni burjuaziyasının əlinə keçdi və bölgəni İmperiyanın nəzarətinə keçməsinə şərait yaratdı. Eyni zamanda gürcü zadəganları vəzifədən alınır, onların əlində olan imkanlar məhdud edilirdi və gürcü xalqı üzərində erməni əsilli məmurlar təyin edilirdi..

İmperiya elə bir vəziyyət yaratdı ki, torpaq gürcülərə, şəhərin pulu və gücü isə ermənilərə məxsus idi. Bu Rusiyanın maraqlarına xidmət edirdi ki, mübariz gürcü xalqı dövlətçlik ənənələrini bərpa edə bilməsinlər.

Ermənilərin Rusiya imperiyasına xidməti birtərəfli deyildi. İmperiya onlardan yerli xalqları (azərbaycanlıları və gürcüləri) ram etmək üçün “parçala və hökm sür” siyasətinin bir hissəsi kimi istifadə edirdi.

Gürcülər bu soyadları yaxşı bilirlər, Loris Məlikyan, Vasili Bebutyan, Valerian Mədətyan, Aleksandr Matinyan, Aleksandr Xatisyan və digərləri köklü gürcü zadəganlarının yerinə təyin edilən erməni əsilli Rusiya imperiyasının sadiq xidmətçiləri.

Bu, tarixi Gürcüstan torpaqlarında kompakt erməni məskunlaşmalarının yaranmasına səbəb oldu və bu, sonradan (1918, 20, 21,21-ci illərdə) ərazi mübahisələrinə və münaqişələrinə səbəb oldu.

Bütün bunlar hamısı “Qafqaz Arxeoqrafiya Komissiyasının Aktları”,Sergey Qlinka: “Erməni xalqının Rusiya imperiyasına köçürülməsi təsviri”, Castin Makkarti “Ölüm və sürgün”, Nikolay Şavrovub 1911-ci ildə Tiflisdə çap olunmuş “Zaqafqaziyada rus maraqlarına qarşı yeni təhlükə”, Vasili Pottonun 5 cildlik “Qafqaz müharibəsi”, Viktor Potto “Yermolovun Qafqazda fəaliyyəti”, Fridrix Parrot “Ararata səyahət”, J.F. Baddeley – “Rusların Qafqazı işğalı” və daha adını yaza biləcəyim çoxsaylı mənbələrdə öz təsdiqini tapıb.

Gürcü müəllifi İlya Çavçavadze “Erməni alimləri və fəryad edən daşlar” əsərində fəryad qoparır ki, ermənilər gürcü xalqının başına nə oyunlar açıb və onlardan xilas olmaq lazımdır..

Gürcü xalqı “Daşnaksütyun”-nun Tiflisdə törətdikləri qətliamlar barədə oxusalar yaxşıdır..Daşnaklar şəhərdə gürcü ziyalılarına qarşı terror aktları həyata keçirməsini unutmasınlar ki, yüzlərlə gürcü ermənilər tərəfindən qətl edilib..

Son olaraq qeyd edim ki, gürcü kəndlilərinin əllərindən torpaq və çay olan əraziləri almaq üçün onlar vəzifədə olan erməni məmurların əli ilə gürcülərin cəzalandırılmasına, həbsinə və ya öldürülməsinə şərait yaradırdılar. Bu gün də bu davam edir…

**********

Верный инструмент империи: Роль армян в оккупации Грузии

​Российская империя в ходе захватнических войн против государств Каджаров и Османов — с целью овладения черноморскими проливами и выхода к Средиземному морю и Индийскому океану — решила использовать фактор «цыган-боша» (нынешних жителей Армении), которые в XVII веке мигрировали из Индии на территорию современного Ирана, а оттуда в Кавказский регион. В первые годы переселяемые на Кавказ малыми семьями, армяне добровольно служили российскому завоеванию, ускоряя его и работая на уничтожение грузинского и азербайджанского народов в регионе ради обещанной им «Великой Армении».

​Во время похода Валериана Зубова в 1796 году и последующих атак армянские священники и купцы активно помогали в организации логистики и снабжения армии. Для достижения этих целей, начиная с 1813-го и особенно массово с 1828 года, были созданы условия для их масштабного переселения на земли Азербайджана и Грузии.

​Пришлые армяне расселялись на побережье Чёрного моря, в Джавахетии, Имеретии и других областях. Особые возможности им предоставлялись в Абхазии, чтобы создать проблемы грузинам в будущем. Достаточно прочитать статью «Армяне в Абхазии» в первом томе «Армянской советской энциклопедии» (издана в Ереване в 1974 году), чтобы увидеть истинные причины их заселения туда Российской империей.

​Интересы империи на Кавказе были сосредоточены на двух основных географических направлениях:

Азербайджане и Грузии. Против этих двух соседних народов в захватнической войне был использован вспомогательный инструмент — «цыгане-армяне». Именно поэтому во главе этого завоевания стояли генералы, имевшие армянское происхождение по материнской линии или по роду: Цицианов, Мадатов, Лазарев, Бебутов, Лорис-Меликов.

​Перед началом активных боевых действий армянские купцы брали на себя роль агентов: они собирали разведывательные данные, крали сведения о стратегических объектах, военном строительстве и личную информацию о правителях. Имея широкую сеть связей, армянские торговцы и священники выступали в качестве информаторов и проводников для России. Хорошо зная языки и географию региона, они передавали русским генералам данные о численности войск на территориях Грузии и Азербайджана, состоянии крепостей и дорогах.

​Армянская церковь, присваивавшая грузинские и албанские церкви, была центром основной агентурной сети. Грузинское дворянство, несмотря на общую веру (христианство), обладало традициями государственности и ставило свою независимость превыше всего. Армяне же, не имевшие истории государственности, стали верными слугами империи в надежде построить «государство» на землях Грузии и Азербайджана. Здесь уместно вспомнить знаменитые слова из неоконченной поэмы Пушкина «Тазит»: «Ты трус, ты раб, ты армянин».

​Поддерживая армянских купцов, Россия ослабила влияние грузинского дворянства в их собственной стране. Экономическая мощь в Тифлисе постепенно перешла в руки армянской буржуазии, что способствовало переходу региона под полный контроль империи. В то же время грузинских дворян отстраняли от должностей, их возможности ограничивали, а над грузинским народом назначали чиновников армянского происхождения.

​Империя создала ситуацию, при которой земля принадлежала грузинам, а городские деньги и власть — армянам. Это служило интересам России, препятствуя воинственному грузинскому народу восстановить традиции государственности. Служение армян империи не было бескорыстным: их использовали в рамках политики «разделяй и властвуй» для усмирения местных народов.

​Грузинам хорошо знакомы эти фамилии: Лорис-Меликов, Василий Бебутов, Валериан Мадатов, Александр Матинов, Александр Хатисов и другие — верные слуги Российской империи армянского происхождения, назначенные на места коренных грузинских дворян. Это привело к образованию компактных армянских поселений на исторических грузинских землях, что позже (в 1918, 1920, 1921 годах) стало причиной территориальных споров и конфликтов.

​Все это подтверждается в таких источниках, как:

​«Акты Кавказской археографической комиссии»;

​«Описание переселения армян аддербиджанских в пределы России, с кратким предварительным изложением исторических времен Армении» (1831),

​Джастин Маккарти: «Смерть и изгнание»;

​Николай Шавров: «Новая угроза русскому делу в Закавказье» (Тифлис, 1911);

​Василий Потто: 5-томник «Кавказская война»;

​Виктор Потто: «Деятельность Ермолова на Кавказе»;

​Фридрих Паррот: «Путешествие к Арарату»;

​Дж. Ф. Бэдли: «Завоевание Кавказа русскими».

​Грузинский автор Илья Чавчавадзе в своем труде «Армянские ученые и вопиющие камни» взывает о том, какие беды армяне навлекли на грузинский народ. Грузинскому народу стоит помнить и о резне, устроенной партией «Дашнакцутюн» в Тифлисе, и о террористических актах против грузинской интеллигенции, жертвами которых стали сотни человек.

​Напоследок отмечу, что для отъема земель и водных ресурсов у грузинских крестьян создавались условия для их преследования, ареста или уничтожения руками армянских чиновников. И эти процессы в определенном виде продолжаются и сегодня…
MUASİRMEDİA.AZ