3 oktyabr 1906-cı il rabitə və dənizçilik tarixində mühüm günlərdən biri hesab olunur.
Həmin dövrdə dənizdə qəza və təhlükə zamanı gəmilərin kömək çağırışını daha sürətli və aydın şəkildə ötürməsi üçün vahid beynəlxalq siqnala ehtiyac var idi.
Bu məqsədlə Berlində keçirilən Beynəlxalq Simsiz Teleqraf Konfransında dənizdə təhlükə zamanı istifadə olunacaq vahid siqnalın qəbul edilməsi ilə bağlı qərar verildi. Morze əlifbasında “…” “—” “…” formasında yazılan siqnal sonradan bütün dünyada SOS kimi tanındı.
SOS nə deməkdir?
SOS çox vaxt “Save Our Souls” (“Ruhlarımızı xilas edin”) və ya “Save Our Ship” (“Gəmimizi xilas edin”) ifadələrinin qısaltması kimi izah edilir. Lakin tarixi baxımdan bu izah tam doğru deyil.
Əslində SOS hər hansı söz birləşməsinin baş hərflərindən yaranmayıb. Siqnal Morze əlifbasında çox asan ötürülməsi və eşidilməsi üçün seçilmiş üç qısa, üç uzun və üç qısa siqnaldan ibarət idi:
… — …
Bu ardıcıllığın üstünlüyü onun sadə olması və rabitə şəraiti zəif olduqda belə operatorlar tərəfindən asanlıqla tanınması idi.
Nə üçün belə bir siqnala ehtiyac yaranmışdı?
XIX əsrin sonu və XX əsrin əvvəllərində gəmiçilik sürətlə inkişaf edirdi. Gəmilər artıq uzaq məsafələrə səyahət edir, radio və simsiz teleqrafdan istifadə etməyə başlayırdı.
Lakin müxtəlif ölkələrdə və müxtəlif gəmiçilik sistemlərində təhlükə zamanı fərqli siqnallardan istifadə edilməsi xilasetmə işlərini çətinləşdirə bilərdi.
Buna görə beynəlxalq səviyyədə hamının tanıya biləcəyi vahid təhlükə siqnalının yaradılması vacib idi.
3 oktyabr 1906-cı il qərarı
3 oktyabr 1906-cı ildə Berlində keçirilən beynəlxalq konfransda “… — …” siqnalının beynəlxalq dəniz təhlükə siqnalı kimi qəbul edilməsinə dair qərar verildi.
Bu qərar dənizçilikdə fövqəladə vəziyyət zamanı rabitənin standartlaşdırılması istiqamətində mühüm addım oldu.
SOS siqnalının istifadəsi daha sonra beynəlxalq qaydalarla möhkəmləndirildi və dənizdə xilasetmə rabitəsinin mühüm elementinə çevrildi.
SOS necə ötürülürdü?
Simsiz teleqraf dövründə SOS radio dalğaları vasitəsilə göndərilirdi. Gəmi ciddi təhlükə ilə üzləşdikdə radio operatoru:
… — …
siqnalını təkrar-təkrar ötürə bilərdi.
Bu siqnalı qəbul edən yaxınlıqdakı gəmilər və sahil stansiyaları təhlükədə olan gəminin yerini müəyyənləşdirməyə və xilasetmə tədbirlərinə başlamağa çalışırdılar.
“Titanik” və SOS siqnalı
SOS-un tarixində ən məşhur hadisələrdən biri “Titanik” gəmisinin batması ilə bağlıdır.
1912-ci ilin aprelində “Titanik” aysberqlə toqquşduqdan sonra gəminin radio operatorları kömək çağırışları göndərdilər. Hadisə zamanı həm CQD, həm də SOS siqnalından istifadə edildiyi barədə tarixi məlumatlar mövcuddur.
“Titanik” faciəsi dənizdə beynəlxalq təhlükə siqnalının nə qədər vacib olduğunu bütün dünyaya göstərən hadisələrdən biri oldu.
SOS yalnız dənizçiliklə məhdudlaşdı?
SOS uzun müddət əsasən dənizçilik və radio rabitəsi ilə əlaqələndirilsə də, zaman keçdikcə geniş ictimaiyyət üçün ümumi təhlükə və kömək çağırışı simvoluna çevrildi.
Bu gün “SOS” ifadəsi gündəlik həyatda da təcili yardım və kömək ehtiyacı mənasında işlədilir.
Bununla belə, müasir rabitə və xilasetmə sistemlərində müxtəlif ölkələrdə fövqəladə hallar üçün xüsusi telefon nömrələri, peyk rabitəsi və rəqəmsal təhlükə siqnallarından istifadə olunur.
Tarixi əhəmiyyəti
1906-cı ildə beynəlxalq təhlükə siqnalının qəbul edilməsi rabitə tarixində mühüm dönüş nöqtələrindən biri oldu. Sadə “… — …” ardıcıllığı müxtəlif dillərdə danışan insanların belə eyni təhlükə mesajını başa düşməsinə imkan verdi.
Bu səbəbdən SOS uzun illər ərzində dünyada ən tanınmış beynəlxalq təhlükə siqnallarından biri kimi istifadə edildi.
3 oktyabr 1906-cı il isə bu siqnalın beynəlxalq dənizçilik rabitəsində standartlaşdırılması yolunda mühüm tarixi tarix kimi yadda qaldı.
MUASİRMEDİA.AZ
