(Rasif İmanoğlunun yaradıcılığına bədii-publisistik baxış)
Bəzən insanla insan arasında məsafəni yollar yox, zaman yaradır.
Eyni şəhərdə yaşayıb bir dəfə də üz-üzə gəlmədiyin adamla söz vasitəsilə yaxın ola bilirsən. Çünki söz görüş tələb etmir, söz yaddaş tanıyır. Uşaqlıqdan eşidilən bir ad, illərlə içində qorunan bir hörmət, səssizcə izlənilən yaradıcılıq insanı tanımadan tanımağın başqa bir yoludur. Rasif İmanoğlu da məhz belə tanınan adamlardandır. Onunla söhbət etməmişik, amma sözləri ilə dəfələrlə qarşılaşmışam. Misralarında dərdin səsi var, cümlələrində zamanın yorğunluğu, yarızarafatlarında isə acı bir həqiqət gizlənir. O, oxucuya özünü anlatmağa çalışmır. Sadəcə gördüyünü və duyduğunu yazır. Elə buna görə də yazdıqları təkcə ona yox, hamımıza aid olur. Bəzən də insanın yazdıqları onun kimliyindən daha dürüst olur. Çünki insan susa bilər, amma sözü yazıya çevriləndə yalan danışmır. Rasif İmanoğlunun yaradıcılığı da məhz bu qəbildəndir. Susqun, təmkinli, amma içində illərin ağrısını, zamanın ironiyasını və insan taleyinin acı gülüşünü daşıyan bir yaradıcılığı var Rasifin. Onun şeirlərini oxuyanda ilk hiss etdiyin pafos deyil, səmimiyyətdir. Bu səmimiyyət isə bəzən adamı rahatlatmır, əksinə, narahat edir. Çünki Rasif İmanoğlu oxucunu oxşamaq üçün yazmır. O, oxucunu “qəflət yuxusu”ndan oyatmaq üçün yazır. Elə buna görə də onun misralarında nə bu dünyaya, nə də o dünyaya ünvanlanan suallarda “can rahatlığı” var. “Bir can rahatlığı yox” şeiri klassik fəlsəfi suallarla başlayır. Amma klassik cavablarla bitmir. Şair ömrü beşikdən qəbrə uzanan yol kimi təqdim etsə də, bu yolun nə vaxt və harada bitəcəyini sual altına alır. Əzrayıl obrazı burada mifoloji qorxu yox, zamanın simvolu kimi çıxış edir. Bu şeirdə ölüm qorxusundan çox, müəyyənliyin olmaması qorxusu hiss olunur. “Bu əl boyda ürəkdə Hər cürə ağrı var da.” Bu misralar Rasif İmanoğlunun poeziyasının açar xəttini ifadə edir. Ürək kiçikdir, amma ağrısı saysızdır. Bu, təkcə fərdi ağrı deyil, ümumi dərddir. Şair öz ağrısını yazır, amma hər kəs öz payını bu misralarda tapa bilir. Onun yaradıcılığında xüsusi yer tutan “yarızarafat” silsiləsi zahirən aforistik, bəzən ironik, bəzən gülməli görünür. Amma bu yazılar gülmək üçün deyil, düşünmək üçündür. Gülüş varsa da, bu acı gülüşdür. “Zamanla pul qazananların heç biri Əzrayıl qapı döyəndə pulla zaman qazana bilməyib” kimi cümlələr bir aforizm kimi oxunur, amma arxasında bütöv bir həyat fəlsəfəsi dayanır. Rasif İmanoğlu müasir dünyanın ən böyük illüziyasını, hər şeyin satın alına biləcəyini bir cümlə ilə darmadağın edir. Onun yarızarafatları əslində yarı deyil, tam gerçəkdir. Sadəcə, bu gerçəyi açıq demək yox, kinayə ilə demək daha təsirlidir. Şeytanın pensiya yaşından tutmuş məmurların kitabla münasibətinə qədər hər mövzu bir toplum güzgüsünə çevrilir. Burada nə pafos var, nə də süni müdriklik. Yalnız müşahidə, ağıl və vicdan var. “Biri mənəm, biri kim?” şeiri Rasif İmanoğlunun lirikasında xüsusi çəkisi olan nümunələrdəndir. Buradakı “mən” yalnız şairin özü deyil. Bu “mən” öz içində yıxılan, hər gün bir az yox olan, ümid evi dağılmış bütün insanlardır. “Dərd içində boğulan Biri mənəm, biri kim?” Bu misralar cavab tələb etmir. Çünki cavab oxucunun içindədir. Şair özünü tənha göstərmir. Əksinə, təkliyin nə qədər çox adamı əhatə etdiyini göstərir. Bu şeirdə nə üsyan var, nə də təslimiyyət. Sadəcə sakit və ağır bir etiraf var. Rasif İmanoğlunun yaradıcılığını onun həyat yolundan ayırmaq mümkün deyil. Uzun illər “Xəzərdənizgəmiçiliyi”nin mətbu orqanında çalışması onun dəniz kimi səbirli və dərin müşahidəçi olmasına təsirsiz ötüşməyib. Sözlərində tələskənlik yoxdur. Hər fikir sanki dalğa kimi gəlib çəkilir. Atalarımızın dostluğu, uşaqlıq yaddaşımda qalan “İman əmi” obrazı, illər keçsə də görüşmədən davam edən hörmət və yaradıcı diqqət onun insan münasibətlərinə verdiyi dəyərin real göstəricisidir. O, münasibətləri də, sözü də ucuzlaşdırmayan adamlardandır. Rasif İmanoğlu nə böyük iddialarla çıxış edir, nə də səs-küylü ədəbi tribunalara can atır. Amma onun yazdıqları oxucunun yaddaşında qalır. Çünki bu yazılar dövrün sifarişindən yox, vicdanın tələbindən doğur. Onun yaradıcılığı bir daha sübut edir ki, bəzən ən ciddi həqiqətlər yarızarafatla deyilir, ən ağır dərdlər isə sakit səslə yazılır. Və bəzən insan eyni şəhərdə yaşayıb görüşmədiyi adamla söz vasitəsilə daha yaxın olur. Rasif İmanoğlu sözü ilə yaşayan, sözü ilə məsuliyyət daşıyan və oxucuya tək bir sual buraxan yazarlardandır: “Biri mənəm… biri kim?” MUASİRMEDİA.AZ
Şərafəddin İlkin, Şair-publisist, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü,
Prezident təqaüdçüsü, “Beynəlxalq Rəsul Rza mükafatı” laureatı.
Bəzən insanla insan arasında məsafəni yollar yox, zaman yaradır.
Eyni şəhərdə yaşayıb bir dəfə də üz-üzə gəlmədiyin adamla söz vasitəsilə yaxın ola bilirsən. Çünki söz görüş tələb etmir, söz yaddaş tanıyır. Uşaqlıqdan eşidilən bir ad, illərlə içində qorunan bir hörmət, səssizcə izlənilən yaradıcılıq insanı tanımadan tanımağın başqa bir yoludur. Rasif İmanoğlu da məhz belə tanınan adamlardandır. Onunla söhbət etməmişik, amma sözləri ilə dəfələrlə qarşılaşmışam. Misralarında dərdin səsi var, cümlələrində zamanın yorğunluğu, yarızarafatlarında isə acı bir həqiqət gizlənir. O, oxucuya özünü anlatmağa çalışmır. Sadəcə gördüyünü və duyduğunu yazır. Elə buna görə də yazdıqları təkcə ona yox, hamımıza aid olur. Bəzən də insanın yazdıqları onun kimliyindən daha dürüst olur. Çünki insan susa bilər, amma sözü yazıya çevriləndə yalan danışmır. Rasif İmanoğlunun yaradıcılığı da məhz bu qəbildəndir. Susqun, təmkinli, amma içində illərin ağrısını, zamanın ironiyasını və insan taleyinin acı gülüşünü daşıyan bir yaradıcılığı var Rasifin. Onun şeirlərini oxuyanda ilk hiss etdiyin pafos deyil, səmimiyyətdir. Bu səmimiyyət isə bəzən adamı rahatlatmır, əksinə, narahat edir. Çünki Rasif İmanoğlu oxucunu oxşamaq üçün yazmır. O, oxucunu “qəflət yuxusu”ndan oyatmaq üçün yazır. Elə buna görə də onun misralarında nə bu dünyaya, nə də o dünyaya ünvanlanan suallarda “can rahatlığı” var. “Bir can rahatlığı yox” şeiri klassik fəlsəfi suallarla başlayır. Amma klassik cavablarla bitmir. Şair ömrü beşikdən qəbrə uzanan yol kimi təqdim etsə də, bu yolun nə vaxt və harada bitəcəyini sual altına alır. Əzrayıl obrazı burada mifoloji qorxu yox, zamanın simvolu kimi çıxış edir. Bu şeirdə ölüm qorxusundan çox, müəyyənliyin olmaması qorxusu hiss olunur. “Bu əl boyda ürəkdə Hər cürə ağrı var da.” Bu misralar Rasif İmanoğlunun poeziyasının açar xəttini ifadə edir. Ürək kiçikdir, amma ağrısı saysızdır. Bu, təkcə fərdi ağrı deyil, ümumi dərddir. Şair öz ağrısını yazır, amma hər kəs öz payını bu misralarda tapa bilir. Onun yaradıcılığında xüsusi yer tutan “yarızarafat” silsiləsi zahirən aforistik, bəzən ironik, bəzən gülməli görünür. Amma bu yazılar gülmək üçün deyil, düşünmək üçündür. Gülüş varsa da, bu acı gülüşdür. “Zamanla pul qazananların heç biri Əzrayıl qapı döyəndə pulla zaman qazana bilməyib” kimi cümlələr bir aforizm kimi oxunur, amma arxasında bütöv bir həyat fəlsəfəsi dayanır. Rasif İmanoğlu müasir dünyanın ən böyük illüziyasını, hər şeyin satın alına biləcəyini bir cümlə ilə darmadağın edir. Onun yarızarafatları əslində yarı deyil, tam gerçəkdir. Sadəcə, bu gerçəyi açıq demək yox, kinayə ilə demək daha təsirlidir. Şeytanın pensiya yaşından tutmuş məmurların kitabla münasibətinə qədər hər mövzu bir toplum güzgüsünə çevrilir. Burada nə pafos var, nə də süni müdriklik. Yalnız müşahidə, ağıl və vicdan var. “Biri mənəm, biri kim?” şeiri Rasif İmanoğlunun lirikasında xüsusi çəkisi olan nümunələrdəndir. Buradakı “mən” yalnız şairin özü deyil. Bu “mən” öz içində yıxılan, hər gün bir az yox olan, ümid evi dağılmış bütün insanlardır. “Dərd içində boğulan Biri mənəm, biri kim?” Bu misralar cavab tələb etmir. Çünki cavab oxucunun içindədir. Şair özünü tənha göstərmir. Əksinə, təkliyin nə qədər çox adamı əhatə etdiyini göstərir. Bu şeirdə nə üsyan var, nə də təslimiyyət. Sadəcə sakit və ağır bir etiraf var. Rasif İmanoğlunun yaradıcılığını onun həyat yolundan ayırmaq mümkün deyil. Uzun illər “Xəzərdənizgəmiçiliyi”nin mətbu orqanında çalışması onun dəniz kimi səbirli və dərin müşahidəçi olmasına təsirsiz ötüşməyib. Sözlərində tələskənlik yoxdur. Hər fikir sanki dalğa kimi gəlib çəkilir. Atalarımızın dostluğu, uşaqlıq yaddaşımda qalan “İman əmi” obrazı, illər keçsə də görüşmədən davam edən hörmət və yaradıcı diqqət onun insan münasibətlərinə verdiyi dəyərin real göstəricisidir. O, münasibətləri də, sözü də ucuzlaşdırmayan adamlardandır. Rasif İmanoğlu nə böyük iddialarla çıxış edir, nə də səs-küylü ədəbi tribunalara can atır. Amma onun yazdıqları oxucunun yaddaşında qalır. Çünki bu yazılar dövrün sifarişindən yox, vicdanın tələbindən doğur. Onun yaradıcılığı bir daha sübut edir ki, bəzən ən ciddi həqiqətlər yarızarafatla deyilir, ən ağır dərdlər isə sakit səslə yazılır. Və bəzən insan eyni şəhərdə yaşayıb görüşmədiyi adamla söz vasitəsilə daha yaxın olur. Rasif İmanoğlu sözü ilə yaşayan, sözü ilə məsuliyyət daşıyan və oxucuya tək bir sual buraxan yazarlardandır: “Biri mənəm… biri kim?” MUASİRMEDİA.AZ
Şərafəddin İlkin, Şair-publisist, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü,
Prezident təqaüdçüsü, “Beynəlxalq Rəsul Rza mükafatı” laureatı.
