Küçələrdə dilənən uşaqlar: Uşaqları dilənçiliyə məcbur edən səbəblər və çıxış yolları
Şəhərlərin küçələrində, metro stansiyalarının qarşısında, parklarda və insanların daha çox toplaşdığı ərazilərdə uşaqların diləndiyini görmək cəmiyyəti düşündürən sosial problemlərdən biridir. Əllərində kiçik qab və ya salfetlə insanlardan pul istəyən uşaqlar bəzən uzun müddət küçədə qalırlar. Bu vəziyyət yalnız maddi çətinlik məsələsi deyil, eyni zamanda uşaqların təhsili, təhlükəsizliyi və gələcəyi ilə bağlı problemdir.
Uşaqlar niyə dilənirlər?
Uşaqların dilənçiliyə cəlb olunmasının müxtəlif səbəbləri ola bilər. Ailənin maddi vəziyyətinin ağır olması, valideynlərin işsizliyi, sosial problemlər, ailədaxili çətinliklər və uşaqların təhsildən uzaq qalması əsas amillər sırasında göstərilir.
Bəzi hallarda isə uşaqlar böyüklər tərəfindən küçəyə çıxarılaraq insanlardan pul istəməyə məcbur edilə bilərlər. Belə vəziyyət uşağın hüquqlarının pozulması və istismar ehtimalını gündəmə gətirir.
Küçədə yaşamaq uşaqlar üçün hansı təhlükələri yaradır?
Küçədə uzun müddət qalmaq uşaqların fiziki və psixoloji təhlükəsizliyi üçün risk yaradır. Onlar yol-nəqliyyat hadisələri, müxtəlif zorakılıq halları, xəstəliklər və digər təhlükələrlə üzləşə bilərlər.
Bundan başqa, küçədə keçirilən vaxt uşağın təhsilinə də mənfi təsir göstərə bilər. Məktəbdən uzaqlaşan uşaq gələcəkdə peşə və iş imkanları baxımından daha çox çətinliklə qarşılaşa bilər.
Dilənçilik uşağın gələcəyinə necə təsir edir?
Uşaq erkən yaşlarından pul qazanmağı əsas fəaliyyətə çevirdikdə təhsil ikinci plana keçə bilər. Bu isə onun gələcək sosial və iqtisadi imkanlarını məhdudlaşdıra bilər.
Digər tərəfdən, uşağın daim yad insanlardan pul istəməsi onun özünə münasibətinə və sosial davranışlarına da təsir göstərə bilər. Uşağın əsas ehtiyacı küçədə pul toplamaq deyil, təhlükəsiz ailə mühiti, təhsil, qayğı və inkişaf imkanlarıdır.
İnsanlar küçədə dilənən uşaqlara necə yanaşmalıdır?
Belə uşaqları təhqir etmək, qovmaq və ya kobud davranmaq düzgün deyil. Onların hansı səbəbdən küçədə olduqları hər zaman məlum olmur.
Əgər uşağın məcbur edildiyi, istismar olunduğu və ya təhlükədə olduğu düşünülürsə, məsələni aidiyyəti qurumlara bildirmək daha məqsədəuyğundur. Xüsusilə uşağın yanında onu küçəyə çıxaran və ya idarə edən böyüklərin olduğu hallarda vəziyyətə diqqətlə yanaşmaq lazımdır.
Uşaqların müdafiəsi cəmiyyətin ümumi məsuliyyətidir
Uşaqların küçələrdə dilənməsi yalnız bir ailənin problemi kimi qəbul edilməməlidir. Bu məsələnin həlli üçün sosial xidmətlərin, təhsil müəssisələrinin, hüquq-mühafizə orqanlarının və digər aidiyyəti qurumların əməkdaşlığı vacibdir.
Əsas məqsəd uşağı sadəcə küçədən uzaqlaşdırmaq deyil, onun niyə küçəyə çıxdığını müəyyən etmək və problemin səbəbini aradan qaldırmaqdır. Ailənin sosial vəziyyəti ağırdırsa, mümkün dəstək mexanizmlərinin müəyyənləşdirilməsi, uşağın təhsilə qaytarılması və təhlükəsiz şəraitinin təmin olunması mühüm addımlardır.
Uşaqlar dilənməməli, oxumalı və gələcəyə hazırlaşmalıdır
Hər bir uşağın təhsil almaq, təhlükəsiz şəraitdə böyümək, sağlam inkişaf etmək və öz potensialını reallaşdırmaq hüququ var. Küçədə dilənən uşağın əlində pul qabından çox, məktəb çantası və kitab olması cəmiyyət üçün daha sağlam gələcəyin göstəricisidir.
Bu səbəbdən uşaqların dilənçiliyə cəlb olunmasının qarşısının alınması yalnız bugünkü problemin həlli deyil, gələcək nəsillərin sosial rifahı baxımından da mühüm məsələdir.
