ABŞ-da rejimin vəzifə iyerarxiyasında ikinci sayılan Vens Ermənistanda.

Qısa notlar.

1. Real siyasi nəticə: Paşinyanın gələcək seçkilərdə yenidən seçilməsinin ABŞ-ın maraqlarına daha yaxın olduğunu nümayiş etdirir;

2. Real, maddi tərkibi olan nəticə: Ermənistana 11 milyon dollar dəyərində pilotsuz hava aparatları satışı olacaq;

3. Mifik dəli sayaqlaması nəticəsi (“vozdux” satışı): ABŞ ilə Ermənistan arasında mülki nüvə sahəsində, guya 9 milyard dollar qiymətləndirilə biləcək layihə.

Bu məsələyə bizim dahi siyası ekpırtlar, ermənilərdən daha çox sevinirlər və bunu belə təbliğ ediirlər: Trampın abışı Ermənistana gəlsə, bu Putinin rusiyasından daha çox əmin-amanlıq gətirəcək.

Həmən deyim, bu heç real bir mövzu deyil, nəinki layihə. Ona görə ki:

a) Ermənistanda nə sənaye tələbatı, nə də maliyyə mənbəyi var ki, yeni nəsil böyük atom elektrik stansiyası (AES) tikilsin;

b) Böyük (bir reaktorun gücü 1000-1200 MVt olan) AES-lərin layiyələri 1kVt qurulmuş güc üçün ≈6500-7.000 USD kapital qoyuluşu tələb edir. Yəni, iki AP1000 (Westinghouse) reaktorundan ibarət bir AES üçün ən azı 13.000.000.000 USD kapital qoyuluşu lazımdır;

Rusiyanın ВВЭР-1200 reaktoru ilə bənzəri layihələr 15-18% daha az kapital qoyuluşu tələb edir.

c) Əgər söhbət kiçik modul tipli reaktorlardan gedirsə – burada məsələ daha fərqlidir. Hazırda dünyada iki reallığa yaxın layihə var:

ACP100 – China National Nuclear Corporation, 2026-cı ilin payızında ilk reactor istismara veriləcək;

BWRX-300 – GE Vernova Hitachi Nuclear Energy.

Əgər BWRX-300 nəzərdə tutulursa, bu reaktorun özü hələ ki, sinqaldan belə keçməyib, amma BWRX-300 real bir layihə həyata keçirilir. Kanadanın Ontarion vilayətində, 4 BWRX-300 reaktordan ibarət olacaq layihə həyata keçirilir. Ümumi quruluş gücü 1200MVt (4×300=1200). Layihənin qiyməti 15,1 milyard USD. Yəni, 1kVt qurulmuş güc üçün kapital qoyuluşu 12580 USD!!! Böyük AES-lərdən ≈80% daha çox.

Əgər ölkə daxilində, elektrik enerjisinin şəbəkəyə (istehlakçılara yox) satışının qiyməti 0,14-0,15 USD/kVt*saat-dan aşağıdırsa, modul tipli reaktorlara investisiyanın mənası yoxdur.

d) Vensin (rus dilində gözəl ifadə var: нечленераздельное) texniki, iqtisadi hətta linqvistik bir mənası olmayan “…ilk etapda bura 5 milyard USD import oluna bilər, sonra əlavə materiallara isə 4 milyard USD investisiya qoyuluşu nəzərdə tutalacaq…” sözləri nəyi ifadə edir –heç kəs bilmir.

e) Vens ilə Paşinyanın imzaları ilə nümayiş etdirilən sənəd A4 formatının 4/5 hissəsi böyüklükdə mətn idi. Burada, reallıq qalsın bir yana, ciddiyət axtarmaq axmaqlıqdır.

Nəticə:

Vensin bu gün Bakıda, bütün dünyada olduğu kimi, nağıl satışının istiqamətlərini belə görürəm:

Tərəflərin Xəzər dənizində ekoloji problemlərin həllində birgə əməkdaşlığını;

Tərəflərin çətin hasilatlı neft qaz yataqlarının birgə tədqiqatı istiqamətində fəaliyyətin koordinasiyasını;

Tərəflərin regionun iqtisadiyyatına təkan verəcək birgə layihələrdə digər region ölkələri ilə əməkdaşlığı da nəzərdə tutan işləri analız edəcək komissiyanın qurulmasını

…. nəzərdə tutan bir neçə sənəd imzalanmışdır.