Qədir-Xum (və ya Qədir-Xumm) bayramı İslam dünyasında, xüsusən də şiə inancına sahib müsəlmanlar tərəfindən hər il böyük təntənə ilə qeyd olunan ən mühüm dini bayramlardan biridir.
Bu gün İslam tarixinin gedişatını dəyişən və Peyğəmbərdən (s) sonrakı canişinlik (vəlayət) məsələsini müəyyən edən bir hadisə ilə bağlıdır.
Bu bayramın tarixi, mahiyyəti və əhəmiyyəti barədə əsas məqamlar bunlardır:
Qədir-Xum Hadisəsinin Tarixi
Hadisə miladi təqvimlə 632-ci ildə (hicri 10-cu il, Zilhiccə ayının 18-də) baş vermişdir.
Məhəmməd Peyğəmbər (s) özünün sonuncu həcc ziyarətini (Vida Həcci) başa vurub Məkkədən Mədinəyə qayıdırdı. Bu səfərdə on minlərlə müsəlman iştirak edirdi. Karvan Məkkə ilə Mədinə arasında yerləşən, yolların ayrıldığı və Qədir-Xum adlı bir gölməçənin (və ya vadinin) yaxınlığına çatdıqda, Peyğəmbərə rəsmi olaraq “Təbliğ ayəsi” (Maidə surəsi, 67-ci ayə) nazil olur:
”Ya Peyğəmbər! Rəbbin tərəfindən sənə nazil ediləni təbliğ et. Əgər bunu etməsən, Onun risalətini (elçilik missiyasını) yerinə yetirmiş olmazsan…”
Bu əmrdən sonra Peyğəmbər (s) irəlidə gedən karvanları geri qaytarır, arxada qalanların isə yetişməsini gözləyir. Günorta namazından sonra dəvə palanlarından uca bir minbər düzəldilir və Peyğəmbər (s) böyük bir xütbə oxuyur.
Tarixi Elan və Vilayət
Xütbənin ən pik nöqtəsində Məhəmməd Peyğəmbər (s) İmam Əlinin (ə) əlini yuxarı qaldıraraq o məşhur kəlamı dilə gətirir:
”Mən kimin mövlasıramsa, bu Əli də onun mövlasıdır!”
Peyğəmbər (s) bu sözlərlə özündən sonra İslam ümmətinin rəhbərliyini (vəlayət və imaməti) rəsmi olaraq İmam Əliyə (ə) tapşırdığını elan edir. Bu hadisədən dərhal sonra isə İslamın tamamlandığını bildirən “İkmal ayəsi” (Maidə surəsi, 3-cü ayə) nazil olur: “…Bu gün dininizi sizin üçün kamil etdim, sizə olan nemətimi tamamladım…”
Bayramın Mahiyyəti və Adları
Qədir-Xum sadəcə tarixi bir gün deyil, həm də mənəvi bir bayramdır. İslam rəvayətlərində bu günə xüsusi dəyər verilir:
”Eydül-Əkbər” (Ən Böyük Bayram): İslami mənbələrdə Qədir-Xum bayramı digər bayramlardan (Ramazan və Qurban) daha üstün və əhəmiyyətli hesab olunur, çünki bu gün dinin kamilliyə çatdığı gündür.
Sədaqət və Əhd-peyman Günü: Bu gün müsəlmanların Peyğəmbərin (s) vəsiyyətinə və İmam Əlinin (ə) rəhbərliyinə sadiqliklərini nümayiş etdirdikləri gün kimi qəbul edilir.
Bayram Günü Hansı Əməllər Edilir?
Bu mübarək gündə müsəlmanlar tərəfindən müəyyən ibadətlər və adətlər yerinə yetirilir:
Oruc tutmaq: Bu günün orucunun çox böyük savabı olduğu bildirilir.
Qüsl almaq və bayram libasları geyinmək.
Qardaşlıq əhdi kəsmək (Siyğeyi-ixuvvət): Müsəlmanlar bir-birləri ilə mənəvi qardaşlıq əhdi bağlayırlar.
İnsanlara ehsan etmək və hədiyyə vermək: Xüsusən ehtiyacı olanlara kömək etmək və ailəni sevindirmək tövsiyə olunur.
Məxsusi dualar oxumaq: “Əminullah” duası və Qədir-Xum gününün xüsusi namazları qılınır.
Qədir-Xum bayramı, İslam ümmətinin birliyi, ədalətli rəhbərlik və mənəvi rəhbərliyin davamlılığı baxımından çox dərin rəmzi mənaya malikdir.
Ləbbeyk ya Əli Ləbbeyk ya Mövla.
MUASİRMEDİA.AZ
