Sentyabr Azərbaycan tarixində mühüm hadisələrlə yadda qalan aylardan biridir.
Müxtəlif illərdə ölkənin siyasi, hərbi, ictimai və mədəni həyatında əhəmiyyətli hadisələr baş verib.
Sentyabr ayı həm müasir Azərbaycan tarixində, həm də daha qədim dövrlərin araşdırılmasında xüsusi yer tutur. Bu ayla bağlı müxtəlif tarixi hadisələrin ildönümləri qeyd edilir və həmin hadisələrin cəmiyyət üçün əhəmiyyəti xatırlanır.
Tarixi hadisələrin öyrənilməsi yalnız keçmişi bilmək baxımından deyil, gələcək nəsillərə düzgün məlumat ötürmək baxımından da vacibdir. Tarixlə bağlı material hazırlanarkən hadisələrin tarixləri, iştirakçıları və nəticələri etibarlı arxiv, rəsmi sənəd və elmi mənbələr əsasında təqdim edilməlidir.
Belə yazılar gənclərin ölkənin tarixi və mədəni irsi haqqında məlumatlarının genişlənməsinə, milli yaddaşın qorunmasına və tarixi hadisələrə daha dolğun baxış formalaşdırılmasına xidmət edir.
Sentyabr ayında Azərbaycan tarixində baş verən 20 mühüm hadisə
Sentyabr Azərbaycan tarixində bir sıra mühüm siyasi, hərbi və dövlətçilik hadisələri ilə yadda qalan aylardan biridir. Bu ayın müxtəlif günlərində Azərbaycanın dövlətçilik tarixində mühüm qərarlar qəbul edilib, hərbi hadisələr baş verib və ölkənin müasir tarixini formalaşdıran proseslər yaşanıb.
1. 15 sentyabr 1918 – Bakının azad edilməsi
1918-ci il sentyabrın 15-də Bakı şəhərinin azad edilməsi Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti tarixinin mühüm hadisələrindən biri oldu. Qafqaz İslam Ordusu və Azərbaycan milli hərbi qüvvələrinin iştirakı ilə Bakı bolşevik-daşnak qüvvələrindən alındı.
Bu hadisədən sonra Bakı Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin paytaxtı kimi fəaliyyətini davam etdirdi. 2018-ci ildə hadisənin 100 illiyi dövlət səviyyəsində qeyd edildi.
2. 19 sentyabr 2023 – Qarabağda antiterror tədbirlərinin başlanması
2023-cü il sentyabrın 19-da Azərbaycan Ordusu Qarabağ iqtisadi rayonunda lokal xarakterli antiterror tədbirlərinə başladı.
Azərbaycanın rəsmi məlumatlarına görə, tədbirlərin məqsədi bölgədəki silahlı təxribatların qarşısının alınması, Ermənistan silahlı qüvvələrinin qalıqlarının tərksilah edilməsi və Azərbaycan Respublikasının konstitusiya quruluşunun bərpası idi.
3. 20 sentyabr 2023 – Antiterror tədbirlərinin başa çatması
19 sentyabrda başlayan antiterror tədbirləri 20 sentyabr 2023-cü ildə dayandırıldı. Müdafiə Nazirliyinin məlumatına görə, əməliyyat 23 saat 43 dəqiqə davam edib və atəşkəs razılaşması 20 sentyabr saat 13:00-da əldə olunub.
Bu hadisə Azərbaycanın müasir siyasi tarixində mühüm dönüş nöqtələrindən biri kimi qiymətləndirilir.
4. 20 sentyabr – Dövlət Suverenliyi Günü
2024-cü ildən etibarən sentyabrın 20-si Azərbaycanda Dövlət Suverenliyi Günü kimi qeyd olunur.
Prezidentin sərəncamında 2023-cü il sentyabrın 19-20-də baş verən hadisələrdən sonra Azərbaycanın bütün ərazisində dövlət suverenliyinin bərpa edildiyi qeyd olunur.
5. 27 sentyabr 2020 – Vətən müharibəsinin başlanması
2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan-Ermənistan cəbhəsində genişmiqyaslı hərbi əməliyyatlar başladı.
Azərbaycanın rəsmi mənbələrində 27 sentyabr-10 noyabr 2020-ci il tarixləri arasında davam edən hərbi əməliyyatlar Vətən müharibəsi kimi qeyd edilir. Müharibə 44 gün davam etdi.
6. 27 sentyabr – Anım Günü
2020-ci ildə baş vermiş Vətən müharibəsində həlak olan şəhidlərin xatirəsinin yad edilməsi məqsədilə sentyabrın 27-si Azərbaycanda Anım Günü elan edilib.
Müvafiq sərəncam 2020-ci il dekabrın 2-də imzalanıb. Hər il sentyabrın 27-də ölkənin müxtəlif yerlərində şəhidlərin xatirəsi yad edilir.
7. 28 sentyabr 2020 – Hərbi vəziyyət qüvvəyə mindi
2020-ci il sentyabrın 28-də saat 00:00-dan etibarən Azərbaycanın bütün ərazisində hərbi vəziyyət elan edildi.
Bu qərar sentyabrın 27-də başlayan hərbi əməliyyatlarla əlaqədar qəbul edilmişdi.
8. 21 sentyabr – Beynəlxalq Sülh Günü
21 sentyabr bütün dünyada Beynəlxalq Sülh Günü kimi qeyd olunur. Bu gün sülhün, münaqişələrin dinc yolla həllinin və insanlar arasında əməkdaşlığın əhəmiyyətinə diqqət çəkmək məqsədi daşıyır.
Azərbaycan da hər il bu tarixdə sülh və təhlükəsizlik məsələləri ilə bağlı müxtəlif tədbirlərə ev sahibliyi edir.
9. Sentyabr – yeni tədris ilinin başlanması
Sentyabr Azərbaycanda təhsil həyatının ən fəal dövrlərindən biridir. Məktəblərdə yeni tədris ili başlayır, şagirdlər və müəllimlər yeni dərs ilinə hazırlaşırlar.
Xüsusilə sentyabrın ilk günləri ölkənin təhsil gündəmində mühüm yer tutur.
10. Sentyabr – tələbələrin universitet həyatına başlaması
Ali məktəblərdə də sentyabr yeni tədris ilinin başlanğıcı hesab olunur. Bu ay minlərlə tələbə universitetlərdə təhsilə başlayır, birinci kurs tələbələri isə yeni mühitə uyğunlaşmağa çalışırlar.
11. Sentyabr – Azərbaycanda payız fəslinin başlanması
Sentyabr həm də təqvim baxımından payız fəslinin başlanğıcıdır. Azərbaycanda sentyabrın ikinci yarısından etibarən havaların tədricən sərinləşməsi, günlərin qısalması və təbiətdə dəyişikliklər müşahidə olunur.
12. Sentyabr – kənd təsərrüfatında məhsul yığımı
Sentyabr kənd təsərrüfatı üçün də mühüm aylardan biridir. Müxtəlif bölgələrdə meyvə, tərəvəz və digər kənd təsərrüfatı məhsullarının yığımı davam edir.
Bu dövrdə xüsusilə üzümçülük və bağçılıq təsərrüfatlarında məhsul yığımı geniş vüsət alır.
13. 1918-ci ilin sentyabrı – Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin paytaxt məsələsində mühüm mərhələ
1918-ci ilin sentyabrında Bakının Azərbaycan qüvvələrinin nəzarətinə keçməsi Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin dövlət quruculuğu tarixində mühüm mərhələ yaratdı.
Bakının azad edilməsindən sonra şəhər ölkənin siyasi və iqtisadi mərkəzinə çevrildi.
14. 2023-cü ilin sentyabrı – Qarabağda yeni siyasi mərhələ
2023-cü ilin sentyabr hadisələrindən sonra Qarabağ bölgəsində Azərbaycanın dövlət idarəçiliyinin bərpası istiqamətində proses başladı.
Azərbaycanın rəsmi mövqeyinə əsasən, 20 sentyabr hadisələrindən sonra ölkənin bütün ərazisində dövlət suverenliyi tam bərpa edildi.
15. 20 sentyabr – Azərbaycanın dövlətçilik tarixində yeni mərhələ
20 sentyabr 2023-cü il hadisələri sonrakı illərdə Azərbaycanın dövlətçilik təqvimində xüsusi yer aldı. Dövlət Suverenliyi Gününün təsis edilməsi də bu tarixin əhəmiyyətini daha da artırdı.
16. 19 sentyabr – Qarabağdakı hərbi hadisələrin ildönümü
Hər il sentyabrın 19-da 2023-cü ildə Qarabağda baş vermiş antiterror tədbirlərinin ildönümü ilə bağlı müxtəlif tədbirlər keçirilir və həmin hadisələr xatırlanır.
Müdafiə Nazirliyinin məlumatına görə, həmin əməliyyat 19 sentyabr saat 13:10-da başlayıb və 20 sentyabr saat 13:00-da başa çatıb.
17. 27 sentyabr – şəhidlərin xatirəsinin yad edilməsi
Anım Günündə Azərbaycanda şəhidlərin məzarları ziyarət olunur, onların xatirəsi yad edilir. Dövlət və ictimai təşkilatlar tərəfindən müxtəlif tədbirlər keçirilir.
Bu tarix həm Vətən müharibəsinin başlanması, həm də həmin müharibədə həlak olanların xatirəsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
18. Sentyabr – Azərbaycanın müasir tarixində hərbi-siyasi hadisələrlə yadda qalan ay
Sentyabrın 27-də 2020-ci ildə Vətən müharibəsinin başlaması, 19-20 sentyabr 2023-cü ildə isə Qarabağda antiterror tədbirlərinin keçirilməsi bu ayı Azərbaycanın son illər tarixində mühüm hadisələrin baş verdiyi dövrlərdən birinə çevirib.
19. 2023-cü il sentyabr hadisələrindən sonra Qarabağda idarəetmə prosesi
20 sentyabr 2023-cü il hadisələrindən sonra Azərbaycan dövlət qurumlarının Qarabağda idarəetmənin və dövlət xidmətlərinin təşkilinə başlaması ilə yeni mərhələ yarandı.
Azərbaycanın rəsmi məlumatında bu proses dövlət suverenliyinin bütün ərazidə təmin olunması ilə əlaqələndirilir.
20. Sentyabr – Azərbaycanın tarixində yadda qalan tarixlərin ayı
Beləliklə, sentyabr Azərbaycan tarixində həm dövlətçilik, həm hərbi tarix, həm də ictimai həyat baxımından çoxsaylı mühüm hadisələrlə seçilir.
Xüsusilə 15 sentyabr 1918-ci ildə Bakının azad edilməsi, 27 sentyabr 2020-ci ildə Vətən müharibəsinin başlaması, 19-20 sentyabr 2023-cü ildə Qarabağda antiterror tədbirlərinin keçirilməsi və 20 sentyabrın Dövlət Suverenliyi Günü elan edilməsi sentyabr ayının Azərbaycan tarixində xüsusi yer tutan əsas hadisələrindəndir.
MUASİRMEDİA.AZ
