Hər il sentyabrın 22-də dünyanın müxtəlif ölkələrində Ümumdünya Kərgədan Günü qeyd olunur. Bu xüsusi günün əsas məqsədi kərgədanların qorunmasına diqqət çəkmək, onların üzləşdiyi təhlükələr barədə cəmiyyəti məlumatlandırmaq və nəsli təhlükə altında olan bu nadir heyvanların gələcəyinə dəstək verməkdir.
Ümumdünya Kərgədan Günü nə vaxt yaranıb?
Ümumdünya Kərgədan Günü ilk dəfə 2010-cu ildə WWF-Cənubi Afrika tərəfindən elan edilib. 2011-ci ildən etibarən isə gün beynəlxalq səviyyədə qeyd olunmağa başlayıb və dünyanın müxtəlif ölkələrində heyvanları qoruma təşkilatları, zooparklar, qeyri-hökumət təşkilatları və təbiətsevərlər bu təşəbbüsə qoşulublar.
Dünyada neçə kərgədan növü var?
Hazırda dünyada 5 kərgədan növü yaşayır:
- ağ kərgədan;
- qara kərgədan;
- böyükbuynuzlu, yaxud birbuynuzlu kərgədan;
- Sumatra kərgədanı;
- Yava kərgədanı.
İki növ Afrikada, üç növ isə Asiyada yayılıb.
Kərgədanlar niyə təhlükə altındadır?
Kərgədanların qarşılaşdığı əsas problemlərdən biri qanunsuz ovlanmadır. Onlar əsasən buynuzlarına görə ovlanırlar. Halbuki kərgədan buynuzu əsasən keratindən ibarətdir; bu maddə insan saçında və dırnaqlarında da mövcuddur. Kərgədan buynuzunun müxtəlif xəstəlikləri müalicə etməsi barədə elmi sübut yoxdur.
Digər ciddi problem isə onların təbii yaşayış yerlərinin azalmasıdır. Meşələrin, otlaqların və digər təbii ərazilərin dəyişdirilməsi kərgədanların qidalanmasına, çoxalmasına və təhlükəsiz yaşamasına təsir göstərir. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Ətraf Mühit Proqramı da yaşayış mühitinin itirilməsi və qanunsuz ovlanmanı kərgədanlar üçün əsas təhlükələr sırasında göstərir.
Kərgədanların qorunması mümkündürmü?
Son illərdə aparılan mühafizə tədbirləri bəzi kərgədan populyasiyalarının artmasına kömək edib. Beynəlxalq Rhino Foundation-ın 2026-cı il məlumatına görə, dünyada 27 mindən az kərgədan qalıb və beş növdən dördü təhlükə altındadır.
Bu göstəricilər kərgədanların qorunması üçün beynəlxalq əməkdaşlığın, qanunsuz heyvan ticarətinə qarşı mübarizənin və təbii yaşayış ərazilərinin qorunmasının nə qədər vacib olduğunu göstərir.
Bu günün əsas mesajı
Ümumdünya Kərgədan Günü yalnız kərgədanları tanıtmaq üçün deyil, ümumilikdə vəhşi təbiətin qorunmasının vacibliyini xatırlatmaq üçün də mühüm gündür. Kərgədanların gələcəyi insanların təbiətə münasibətindən, qanunsuz vəhşi heyvan ticarətinə qarşı mübarizədən və onların yaşayış mühitlərinin qorunmasından asılıdır.
22 sentyabr – Ümumdünya Kərgədan Günü bizə xatırladır ki, nəsli təhlükə altında olan canlıların qorunması bütün dünyanı əhatə edən məsuliyyətdir.
2026-cı ildə də Ümumdünya Kərgədan Günü 22 sentyabr, çərşənbə axşamı qeyd olunur və həmin gün kərgədanların mühafizəsi ilə bağlı beynəlxalq tədbirlər keçirilir.
MM.AZ
