Azərbaycan xalqının dövlətçilik tarixində mühüm iz qoymuş görkəmli siyasi və hərbi xadimlərdən biri olan Xosrov bəy Sultanov 10 may 1879-cu ildə Qarabağın Kürdhacılı kəndində anadan olmuşdur. O, həyatını xalqına, dövlətinə və milli maraqlara xidmətə həsr etmiş şəxsiyyətlərdən biri kimi Azərbaycan tarixində özünəməxsus yer tutur.
Xosrov bəy Sultanov gənc yaşlarından təhsilə və maariflənməyə böyük önəm vermiş, dövrünün savadlı və vətənpərvər ziyalılarından biri kimi formalaşmışdır. Onun siyasi fəaliyyəti Azərbaycanın mürəkkəb və taleyüklü dövrünə təsadüf etmişdir. Məhz bu çətin dövrdə o, öz biliyi, iradəsi və qətiyyəti ilə dövlət idarəçiliyində mühüm vəzifələr daşımışdır.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə Xosrov bəy Sultanov Qarabağın генерал-qubernatoru vəzifəsinə təyin olunmuşdur. Bu vəzifə böyük məsuliyyət tələb edirdi. Qarabağ bölgəsində mürəkkəb siyasi proseslərin, qarşıdurmaların və təhlükələrin mövcud olduğu bir zamanda o, dövlət hakimiyyətinin qorunması, asayişin təmin olunması və Azərbaycanın suveren hüquqlarının müdafiəsi istiqamətində fəaliyyət göstərmişdir.
Xosrov bəy Sultanov həmçinin hərbi nazir kimi fəaliyyət göstərərək milli ordunun qurulması və gücləndirilməsi prosesində iştirak etmişdir. Gənc dövlətin təhlükəsizliyi üçün güclü ordu quruculuğunun vacibliyini anlayan Sultanov bu istiqamətdə mühüm addımlar atmış, hərbi sistemin formalaşdırılmasına töhfələr vermişdir.
Onun fəaliyyəti yalnız dövlət idarəçiliyi ilə məhdudlaşmamış, o həm də milli ideyaların, dövlətçilik ənənələrinin və Azərbaycanın gələcək inkişafının qorunması uğrunda çalışmışdır. Dövlətin mövcudluğu uğrunda aparılan çətin mübarizələr zamanı göstərdiyi qətiyyət və prinsipial mövqe onun tarixdə xüsusi yer tutmasına səbəb olmuşdur.
1920-ci ildə Azərbaycanın sovetləşdirilməsindən sonra Xosrov bəy Sultanov vətəni tərk etməyə məcbur qalmış, ömrünün son illərini mühacirətdə keçirmişdir. Lakin vətəndən uzaqda yaşamasına baxmayaraq, onun adı Azərbaycan tarixində dövlətçilik uğrunda çalışan fədakar şəxsiyyətlər sırasında qalmışdır.
7 yanvar 1943-cü ildə vəfat edən Xosrov bəy Sultanov bu gün də Azərbaycanın siyasi və hərbi tarixində mühüm simalardan biri kimi xatırlanır. Onun həyatı və fəaliyyəti milli dövlətçilik, vətən sevgisi və xalqa xidmət nümunəsi olaraq gələcək nəsillər üçün əhəmiyyətini qorumaqdadır.
MUASİRMEDİA.AZ
HACI RAMİL BƏDƏLOV
