O, cəmi 23 il yaşadı. Lakin bu qısa ömürdə yaratdığı əsərlər Azərbaycan musiqi tarixinin qiymətli xəzinəsinə çevrildi. “Ölkəm” romansı ilə könüllərə yol tapan, milli romans janrının inkişafında mühüm rol oynayan Asəf Zeynallı 1932-ci il oktyabrın 27-də dünyasını dəyişib. Bu gün dahi bəstəkarın vəfatından 94 il ötür.
Asəf Zeynalabdin oğlu Zeynallı 1909-cu il aprelin 5-də Dərbənd şəhərində anadan olub. Uşaqlıqdan musiqiyə maraq göstərən Asəf əvvəlcə doğulduğu şəhərdə təhsil alıb, daha sonra ailəsi ilə birlikdə Bakıya köçüb.
O, Bakı Musiqi Texnikumunda müxtəlif musiqi alətləri üzrə təhsil alıb, ardınca Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında bəstəkarlıq sənətini öyrənib. Onun sənətkar kimi formalaşmasında dahi bəstəkar Üzeyir Hacıbəylinin böyük rolu olub.
Asəf Zeynallı Azərbaycan professional bəstəkarlıq məktəbinin inkişafında mühüm yer tutan sənətkarlardandır. O, Avropa klassik musiqisinin xüsusiyyətlərini milli musiqi ənənələri ilə birləşdirərək özünəməxsus yaradıcılıq yolu formalaşdırıb.
Bəstəkarın “Ölkəm”, “Sərhədçi”, “Sual”, “Çadra” və “Seyran” romansları Azərbaycan vokal musiqisinin seçilən nümunələri sırasındadır.
Onun yaradıcılığı yalnız romanslarla məhdudlaşmayıb. “Uşaq süitası”, “Çahargah”, “Muğamsayağı” və simfonik orkestr üçün yazdığı “Fraqmentlər” əsəri də milli musiqi mədəniyyətinin inkişafında əhəmiyyətli yer tutur.
Asəf Zeynallı təkcə bəstəkar deyil, həm də pedaqoq olub. O, musiqi nəzəriyyəsindən dərs deyib və gənc musiqiçilərin yetişməsinə töhfə verib.
Gələcəkdə Azərbaycan musiqisinin görkəmli nümayəndələrinə çevrilən Qara Qarayev, Tofiq Quliyev və Cövdət Hacıyev kimi sənətkarların onunla bağlı təhsil xatirələri və musiqi mühiti ilə əlaqəsi Zeynallının milli musiqi tarixindəki mövqeyini daha da əhəmiyyətlidir.
Asəf Zeynallının həyatı yaradıcılığının ən məhsuldar dövründə yarımçıq qalıb. Qarabağda xalq musiqisi nümunələrinin toplanması ilə bağlı səfərindən sonra xəstələnən bəstəkar Bakıya qayıdıb və 1932-ci il oktyabrın 27-də vəfat edib.
O, cəmi 23 yaşında dünyasını dəyişsə də, milli musiqi mədəniyyətində özünəməxsus yer tutmağı bacarıb. Bəstəkarın üzərində işlədiyi “Bakı” simfoniyası isə vaxtsız ölümü səbəbindən tamamlanmayıb.
Bu gün Asəf Zeynallının adı musiqi təhsili müəssisəsində, paytaxt küçələrindən birində və Azərbaycan musiqi tarixinin yaddaşında yaşayır.
Onun əsərləri yeni nəsillər tərəfindən öyrənilir, ifa olunur və sevilir. Bu, sənətkarın irsinin zamanla məhdudlaşmadığını göstərir.
Bəzən bir insanın ömrü qısa olur, amma yaratdığı sənət əsrlərə sığmır. Asəf Zeynallı da məhz belə sənətkarlardandır. Cəmi 23 illik ömrünə sığdırdığı musiqi xəzinəsi Azərbaycan xalqının mədəni yaddaşında əbədi yaşayacaq.
MM.AZ
