21 oktyabr 1940-cı il — müharibənin dəhşətlərini, insan taleyini və fədakarlığı əks etdirən əsər oxucuların diqqətini çəkdi
Dünya ədəbiyyatında müharibənin insan həyatına təsirini dərindən əks etdirən əsərlər çoxdur. Amerikalı yazıçı Ernest Heminqueyin “Əcəl zəngi” (For Whom the Bell Tolls) romanı da bu mövzuda yazılmış ən məşhur əsərlərdən biridir.
Roman 1940-cı ilin oktyabrında nəşr olunub və İspaniya vətəndaş müharibəsinin ağır şəraitində insanların yaşadığı qorxu, sevgi, fədakarlıq və mənəvi seçimlərdən bəhs edir. Əsər yazıçının müharibə mövzusuna yanaşmasını və insan taleyinə münasibətini əks etdirir.
Ernest Heminquey 1899-cu ildə ABŞ-da anadan olub. O, jurnalist kimi fəaliyyət göstərib, müxtəlif ölkələrdə baş verən hadisələri izləyib və müharibə şəraitində insanların həyatını yaxından müşahidə edib.
Heminquey İspaniya vətəndaş müharibəsi zamanı jurnalist kimi bu ölkədə olub. Müharibənin gedişi, insanların yaşadığı faciələr və qarşıdurmanın cəmiyyətə təsiri onun yaradıcılığına ciddi təsir göstərib.
“Əcəl zəngi” romanının hadisələri İspaniya vətəndaş müharibəsi fonunda cərəyan edir. Əsərin əsas qəhrəmanı Robert Cordan adlı amerikalı könüllüdür. O, respublikaçı qüvvələrə kömək etmək üçün mühüm hərbi tapşırıq yerinə yetirməyə çalışır.
Romanın mərkəzində müharibə şəraitində insanın seçimləri dayanır. Robert Cordan tapşırığı yerinə yetirmək üçün təhlükəli əməliyyata qatılır. Bu müddətdə o, müxtəlif insanlarla tanış olur, sevgi yaşayır və həyatın mənası haqqında düşünür.
Yazıçı müharibəni yalnız döyüşlər və hərbi əməliyyatlar kimi təqdim etmir. O, münaqişənin insanların daxili dünyasına, münasibətlərinə və gələcəyə olan ümidlərinə necə təsir etdiyini göstərir.
Əsərdə qəhrəmanlıqla yanaşı, qorxu, itki, qeyri-müəyyənlik və fədakarlıq da mühüm yer tutur. Heminquey oxucunu müharibənin mənəvi tərəfləri haqqında düşünməyə sövq edir.
“Əcəl zəngi” adı ingilis şairi Con Donnun insan həyatının qarşılıqlı bağlılığını ifadə edən məşhur fikri ilə əlaqəlidir. Bu düşüncəyə görə, bir insanın ölümü yalnız həmin şəxsin deyil, bütövlükdə insanlığın itkisi kimi qəbul edilə bilər.
Heminquey bu ideyanı romanın əsas mövzularından birinə çevirir. Əsərdə insanın başqasının taleyinə biganə qala bilməməsi, müharibə zamanı fərdi seçimlərin ümumi məsuliyyətlə əlaqəsi vurğulanır.
Ernest Heminquey XX əsr Amerika ədəbiyyatının ən tanınmış nümayəndələrindən biridir. Onun sadə, lakin təsirli yazı üslubu dünya ədəbiyyatına ciddi təsir göstərib.
Yazıçı 1954-cü ildə ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülüb. Onun digər məşhur əsərləri arasında “Qoca və dəniz”, “Əlvida, silah!” və “Günəş də doğur” romanları da var.
“Əcəl zəngi” isə müharibənin insan həyatına vurduğu zərbələri, sevginin gücünü və insanın mənəvi məsuliyyətini araşdıran mühüm ədəbi əsər kimi bu gün də oxunur.
Heminqueyin yaradıcılığı bir həqiqəti xatırladır: müharibələr tarixdə sərhədləri dəyişə bilər, lakin insanların yaşadığı ağrı, itki və ümid axtarışı ədəbiyyatda nəsillər boyu yaşayır.
mm.az
