1993-cü il Birinci Qarabağ müharibəsinin ən ağır illərindən biri kimi Azərbaycan tarixində qalıb. Həmin dövrdə Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində şiddətli döyüşlər gedir, hərbçilərimiz ağır şəraitdə müdafiə və əks-hücum əməliyyatlarında iştirak edirdilər.
Döyüşlər zamanı bəzi Azərbaycan hərbçiləri əsir götürülüb. Onların bir qismi sonradan azad edilərək Azərbaycana qayıtsa da, bəzi hərbçilərin taleyi uzun illər müəyyən edilməyib. Əsirlikdən sonra onlardan xəbər alınmaması həmin şəxslərin ailələri üçün ağır və bitməyən gözləntiyə çevrilib.
Azərbaycanın Əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarla əlaqədar Dövlət Komissiyası 1993-cü ildən etibarən itkin şəxslərin taleyinin müəyyənləşdirilməsi istiqamətində fəaliyyət göstərir. Bu iş çərçivəsində arxiv materialları, şahid ifadələri, müxtəlif sənədlər və digər məlumatlar araşdırılır.
Ailələrin uzun illər davam edən gözləntisi
Əsir və itkin düşmüş hərbçilərin ailələri üçün ən ağır məqam yaxınlarının taleyi haqqında dəqiq məlumatın olmamasıdır. Onlar illərlə övladlarından, həyat yoldaşlarından və qardaşlarından xəbər gözləyiblər.
İtkin şəxslərin taleyinin müəyyənləşdirilməsi yalnız ailələr üçün deyil, Azərbaycanın tarixi baxımından da böyük əhəmiyyət daşıyır. Son illərdə Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı itkin düşmüş şəxslərdən bəzilərinin şəxsiyyəti müəyyənləşdirilib və onların nəşləri hərbi ehtiramla dəfn olunub. Azərbaycan Prezidentinin rəsmi məlumatında 155 itkin şəxsin şəxsiyyətinin müəyyən edilərək dəfn edildiyi bildirilir.
2026-cı ildə də Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı itkin düşmüş şəxslərin qalıqları müəyyənləşdirildikdən sonra onların dəfn mərasimləri keçirilib. Dövlət Komissiyasının fevral 2026-cı il məlumatında müxtəlif rayonlarda dəfn edilən itkin-şəhidlərin adları açıqlanıb.
“Bir xəbər ümidi ilə yaşayan ailələr”
1993-cü ildə döyüşlərə gedən və sonradan itkin düşən hərbçilərin ailələri üçün illər keçsə də, əsas sual dəyişməyib: “Onun taleyi necə oldu?”
Bəziləri yaxınlarının şəhid olduğuna inanaraq məzarının tapılmasını gözləyir, bəziləri isə əsirlikdə olması ehtimalı ilə bağlı hər yeni məlumatı ümidlə qarşılayır. Buna görə itkin şəxslərlə bağlı hər bir məlumatın rəsmi mənbələrdən yoxlanılması xüsusilə vacibdir.
1993-cü ildə əsir düşərək sonradan taleyi naməlum qalan Azərbaycan əsgərlərinin hekayəsi müharibənin yalnız döyüş meydanında deyil, ailələrin həyatında da uzun illər davam edən izlərini göstərir. Onların adlarının və talelərinin araşdırılması tarix qarşısında mühüm məsələ olaraq qalır.
MUASİRMEDİA.AZ
GÜLƏR AMİN
