2010-cu il oktyabrın 13-də Çilidə dünyanın diqqətini cəlb edən tarixi hadisə baş verdi. San-Xose mədənində yerin yüzlərlə metr dərinliyində 69 gün ərzində köməksiz qalan 33 şaxtaçının hamısı xilas edildi. Bu hadisə insan dözümünün, həmrəyliyin və mürəkkəb xilasetmə əməliyyatının ən yaddaqalan nümunələrindən biri kimi tarixə düşdü.
2026-cı il oktyabrın 13-də həmin hadisədən 16 il ötür.
2010-cu il avqustun 5-də Çilinin şimalında, Atakama səhrası yaxınlığındakı San-Xose mis və qızıl mədənində çökmə baş verdi. Nəticədə 33 şaxtaçı yerin təxminən 700 metr dərinliyində qaldı.
İlk günlərdə onların sağ qalıb-qalmadığı məlum deyildi. Ailələri və xilasedicilər narahatlıq içində xəbər gözləyirdilər. Şaxtaçılar isə yeraltı sığınacaqda bir araya gələrək mövcud ərzaq və su ehtiyatlarını qənaətlə istifadə etməyə çalışırdılar.
Avqustun 22-də xilasedicilərin yerin dərinliyinə endirdiyi qazma qurğusu vasitəsilə şaxtaçıların sağ olduğu müəyyən edildi. Yer səthinə çıxarılan qeyddə onların hamısının sığınacaqda olduğu bildirilirdi.
Bu xəbər Çilidə və dünyanın müxtəlif ölkələrində böyük sevinc yaratdı. Bundan sonra şaxtaçılara dar qazma dəliyi vasitəsilə ərzaq, su, dərman və digər zəruri vasitələr çatdırılmağa başlandı. Paralel olaraq onların yer səthinə çıxarılması üçün mürəkkəb xilasetmə planı hazırlandı.
Xilasedicilər şaxtaçılara çatmaq üçün xüsusi quyu qazdılar. Daha sonra “Fénix 2” adlı xüsusi kapsul vasitəsilə şaxtaçılar bir-bir yer səthinə qaldırıldı.
Xilasetmə əməliyyatı oktyabrın 12-dən 13-nə keçən gecə başladı. İlk şaxtaçı Florensio Avalos oktyabrın 13-də səthə çıxarıldı. Sonuncu şaxtaçı, növbə rəisi Luis Urzua da həmin gün xilas edildi. Beləliklə, 33 nəfərin hamısı 69 gün yerin altında qaldıqdan sonra sağ-salamat səthə çıxarıldı.
Xilasetmə əməliyyatını milyonlarla insan televiziya vasitəsilə izləyirdi. Şaxtaçıların ailələri uzun müddət davam edən gözləntidən sonra yaxınlarına qovuşdular.
Çilidə həyata keçirilən xilasetmə əməliyyatı mühəndislik, tibbi yardım, beynəlxalq əməkdaşlıq və böhran şəraitində təşkilatlanmanın əhəmiyyətini göstərdi. Hadisədən sonra şaxtaçılar tibbi müayinələrdən keçirildi. Onların yeraltında keçirdikləri uzun müddət fiziki sağlamlıqla yanaşı, psixoloji vəziyyətlərinin də diqqətlə qiymətləndirilməsini tələb edirdi.
Nəticə: 13 oktyabr 2010-cu ildə Çilidə 33 şaxtaçının xilas edilməsi müasir tarixin unudulmaz hadisələrindən biridir. Bu hadisə çətinliklər qarşısında ümidi qorumağın, birgə fəaliyyətin və insan həyatını xilas etmək üçün göstərilən səylərin əhəmiyyətini bir daha nümayiş etdirdi.
MM.AZ
