Qarabağda aparılan axtarışlar zamanı daha 16 nəfərə aid insan qalıqları aşkarlanıb. Bu barədə məlumat 8 oktyabr 2026-cı ildə Bakıda keçirilən “İtkin düşmüş şəxslər üzrə Bakı Dialoqu çərçivəsində IV Beynəlxalq Konfrans”da açıqlanıb.
Məlumatı AMEA-nın Arxeologiya və Antropologiya İnstitutunun Məhkəmə Arxeologiyası şöbəsinin müdiri Akif Quliyev verib. O bildirib ki, mütəxəssislər Qarabağ ərazisində aparılan axtarış işləri zamanı daha 16 nəfərə aid insan qalıqları aşkarlayıblar.
Akif Quliyevin sözlərinə görə, Qarabağın bəzi ərazilərində insan qalıqlarının axtarışı olduqca mürəkkəb şəraitdə həyata keçirilir. Xüsusilə sıldırım dağların ətəklərində aparılan işlər zamanı qalıqlar hissə-hissə toplanır.
Məhkəmə arxeoloqlarının qarşılaşdığı əsas çətinliklərdən biri də təbii proseslərdir. Bildirilib ki, təbiət hadisələri və vəhşi heyvanların fəaliyyəti insan qalıqlarının ilkin yerləşdiyi ərazidən müəyyən qədər uzaqlaşmasına səbəb ola bilər. Bu isə axtarış və identifikasiya prosesini daha mürəkkəb edir.
Qarabağda aparılan bu işlər Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı itkin düşmüş şəxslərin taleyinin müəyyənləşdirilməsi istiqamətində həyata keçirilən genişmiqyaslı fəaliyyətin bir hissəsidir.
Rəsmi məlumatlara əsasən, 2026-cı il oktyabrın 1-dək azad edilmiş ərazilərdən 913 itkin şəxsə aid olduğu ehtimal edilən meyit qalıqları qəbul edilib. Məhkəmə-molekulyar genetik ekspertizalar nəticəsində Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı itkin düşmüş 328 nəfərin şəxsiyyəti müəyyənləşdirilib. Onlardan 273 nəfərin qalıqları ailələrinə təhvil verilərək dəfn olunub.
Aşkarlanan qalıqların şəxsiyyətinin müəyyənləşdirilməsi üçün məhkəmə-tibbi və molekulyar-genetik ekspertizalardan istifadə edilir. Sümük qalıqlarından götürülən bioloji nümunələr əsasında DNT araşdırmaları aparılır.
Səhiyyə Nazirliyinin Məhkəmə-Tibbi Ekspertiza və Patoloji Anatomiya Birliyinin direktoru Ədalət Həsənovun açıqlamasına görə, laboratoriyalardan keçən 474 itkin şəxsə aid sümük qalıqlarında müxtəlif həyati xəsarətlər, o cümlədən güllə, qəlpə və küt alət xəsarətləri müəyyən edilib.
İtkin şəxslərin qalıqlarının aşkarlanması və şəxsiyyətlərinin müəyyənləşdirilməsi uzun illərdir yaxınlarından xəbər gözləyən ailələr üçün böyük əhəmiyyət daşıyır.
İdentifikasiya başa çatdıqdan sonra qalıqlar ailələrə təhvil verilir və milli-dini ənənələrə uyğun şəkildə dəfn edilir. Rəsmi məlumatlara görə, artıq 273 şəxsin qalıqları ailələrinə təhvil verilib.
Qarabağda yeni insan qalıqlarının aşkarlanması göstərir ki, itkin şəxslərin taleyinin müəyyənləşdirilməsi istiqamətində axtarış və ekspertiza işləri hələ də davam edir. Yeni aşkarlanan qalıqların kimə məxsus olduğunun müəyyənləşdirilməsi üçün müvafiq araşdırmalar aparılacaq.
Bu proses həm itkin şəxslərin taleyinin aydınlaşdırılması, həm də onların ailələrinin illərdir gözlədiyi cavabların əldə olunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
MM.AZ
