Bakıda itkin düşmüş şəxslərlə bağlı IV Beynəlxalq Konfrans keçirildi – 4 mindən çox azərbaycanlının taleyi araşdırılır
Oktyabrın 7-də Bakıda itkin düşmüş şəxslər probleminə həsr olunan mühüm beynəlxalq tədbir – “Bakı Dialoqu” formatında IV Beynəlxalq Konfrans işə başlayıb. Konfransın builki əsas mövzusu “İtkin düşmüş şəxslər probleminin həllində etimadın gücləndirilməsi və effektiv mexanizmlərin inkişaf etdirilməsi” olub.
Tədbir Əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarla əlaqədar Dövlət Komissiyasının təşkilatçılığı ilə keçirilib. Konfransda sabiq dövlət və hökumət başçıları, beynəlxalq təşkilatların nümayəndələri, müxtəlif ölkələrin yüksəkvəzifəli şəxsləri, ekspertlər, hüquq müdafiəçiləri, qeyri-hökumət təşkilatlarının təmsilçiləri, səfirlər və hərbi attaşelər iştirak ediblər.
4 010 azərbaycanlının taleyi hələ də araşdırılır
Konfransda çıxış edən Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin rəisi, Əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarla əlaqədar Dövlət Komissiyasının sədri general-polkovnik Əli Nağıyev bildirib ki, 2026-cı il oktyabrın 1-nə Azərbaycanda hərbi təcavüz nəticəsində itkin düşmüş 4 010 nəfər qeydiyyatdadır.
Bu şəxslərin 4 004-ü Birinci Qarabağ müharibəsində, 6-sı isə 2020-ci ilin 44 günlük Vətən müharibəsində itkin düşüb. Qeydiyyatda olan itkinlərin 3 228-i hərbçi, 782-si isə mülki şəxsdir. Mülki şəxslər arasında 71 uşaq, 288 qadın və 319 ahıl şəxsin olduğu bildirilib.
913 itkin şəxsə aid olduğu ehtimal edilən qalıqlar aşkarlanıb
Konfransda açıqlanan ən mühüm məlumatlardan biri də itkin şəxslərin axtarışları ilə bağlı əldə olunan nəticələrdir.
Əli Nağıyevin sözlərinə görə, 2026-cı il oktyabrın 1-dək 913 itkin şəxsə aid olduğu ehtimal edilən meyit qalıqları aşkarlanaraq götürülüb. Azad edilmiş ərazilərdə aşkar olunan 32 kütləvi məzarlıqdan 253 şəxsə aid olduğu ehtimal edilən qalıqların ekshumasiyası həyata keçirilib.
Bu qalıqların kimliyinin müəyyənləşdirilməsində müasir məhkəmə-tibbi və molekulyar-genetik ekspertizalar mühüm rol oynayır.
328 itkin şəxsin kimliyi müəyyənləşdirilib
Açıqlanan məlumatlara əsasən, məhkəmə molekulyar-genetik ekspertizaları nəticəsində Birinci Qarabağ müharibəsində itkin düşmüş 328 nəfərin şəxsiyyəti müəyyənləşdirilib.
Onlardan 273 nəfərin qalıqları ailələrinə təhvil verilib və milli-dini ənənələrə uyğun şəkildə dəfn olunub. Dəfn edilənlər arasında 225 hərbçi və 48 mülki şəxs olub.
Bu proses itkin ailələri üçün illərlə davam edən qeyri-müəyyənliyə son qoyulması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
11 mindən çox şəxsdən bioloji nümunə götürülüb
İtkinlərin kimliyinin müəyyənləşdirilməsi məqsədilə onların yaxın qohumlarından bioloji nümunələr də toplanılır. Bildirilib ki, ümumilikdə 11 566 donordan bioloji nümunə götürülərək sistemləşdirilib.
Bu nümunələr DNT ekspertizalarının aparılması və aşkarlanan insan qalıqlarının konkret şəxslərlə eyniləşdirilməsi üçün mühüm məlumat bazası yaradır.
Konfransın əsas məqsədi nədir?
“Bakı Dialoqu”nun əsas məqsədlərindən biri itkin düşmüş şəxslərin taleyinin müəyyənləşdirilməsi istiqamətində dövlətlər və beynəlxalq təşkilatlar arasında əməkdaşlığı gücləndirməkdir.
Konfrans çərçivəsində məlumat mübadiləsinin yaxşılaşdırılması, axtarış mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi, müasir DNT texnologiyalarından və məhkəmə-tibbi imkanlardan daha geniş istifadə edilməsi kimi məsələlər müzakirə olunur.
Azərbaycan tərəfi hesab edir ki, itkin şəxslərin taleyinin müəyyənləşdirilməsi yalnız humanitar məsələ deyil, həm də ailələrin həqiqəti bilmək hüququnun təmin olunması baxımından mühüm məsələdir.
“Hər bir eyniləşdirmə bir ailənin sualına cavabdır”
Konfransda vurğulanıb ki, itkin şəxslərin axtarışı Azərbaycan üçün yalnız statistik göstəricilərdən ibarət deyil. Hər bir itkin şəxsin arxasında uzun illərdir yaxınından xəbər gözləyən ailə dayanır.
Bu baxımdan aşkarlanan qalıqların eyniləşdirilməsi və ailələrə təhvil verilməsi həm hüquqi, həm də mənəvi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan dövləti itkin düşmüş şəxslərin taleyinin müəyyənləşdirilməsini prioritet istiqamətlərdən biri kimi davam etdirir.
Konfransın keçirilməsi də bu məsələyə beynəlxalq diqqətin artırılması və müxtəlif ölkələrin təcrübəsinin bir araya gətirilməsi baxımından əhəmiyyətli hadisə kimi qiymətləndirilir.
MM.AZ
