Bakı, 9 oktyabr 2026-cı il
Dünya tarixində oktyabrın 9-u bir sıra mühüm hadisələrlə yadda qalıb. Bu tarix Afrikanın şərqində yerləşən Uqanda Respublikasının müstəqillik əldə etdiyi gün kimi qeyd olunur. Uqanda 1962-ci il oktyabrın 9-da Böyük Britaniyanın müstəmləkə idarəçiliyindən çıxaraq müstəqil dövlətə çevrilib.
Bu hadisə ölkənin siyasi tarixində yeni mərhələnin başlanğıcı olub və Uqandanın öz dövlət idarəçiliyini formalaşdırmasına şərait yaradıb.
Uqanda uzun müddət Britaniyanın müstəmləkə idarəçiliyi altında olub. XX əsrin ortalarından etibarən ölkədə müstəqillik uğrunda siyasi hərəkat güclənməyə başlayıb. Yerli siyasi təşkilatlar əhalinin özünüidarə hüququnun genişləndirilməsini və ölkənin müstəqil dövlətə çevrilməsini tələb edirdilər.
Siyasi danışıqlar və konstitusiya dəyişiklikləri nəticəsində Uqanda 1962-ci il oktyabrın 9-da müstəqilliyini elan etdi. Həmin gün ölkənin dövlətçilik tarixində dönüş nöqtəsi oldu.
Uqandanın ilk baş naziri Milton Obote oldu. 1963-cü ildə isə ölkə respublika elan edildi və Edvard Mutesa prezident vəzifəsini tutdu.
Müstəqillik əldə edildikdən sonra Uqanda yeni siyasi və iqtisadi sistem qurmaqla üzləşdi. Dövlət idarəçiliyinin təşkili, iqtisadiyyatın inkişafı, təhsil və səhiyyə xidmətlərinin genişləndirilməsi əsas məsələlər sırasında idi.
Bununla yanaşı, ölkənin sonrakı tarixi siyasi böhranlar və hakimiyyət dəyişiklikləri ilə də müşayiət olundu. 1971-ci ildə İdi Amin hakimiyyəti ələ keçirdi. Onun hakimiyyəti dövründə ciddi insan hüquqları pozuntuları və iqtisadi problemlər yaşandı.
Sonrakı illərdə ölkədə siyasi vəziyyət dəyişdi. Uqanda bu gün Şərqi Afrikanın mühüm dövlətlərindən biri kimi regional siyasi və iqtisadi proseslərdə iştirak edir.
Uqanda Şərqi Afrikada yerləşir və dənizə birbaşa çıxışı yoxdur. Ölkə Keniya, Tanzaniya, Ruanda, Konqo Demokratik Respublikası və Cənubi Sudanla həmsərhəddir.
Viktoriya gölünün bir hissəsi Uqandanın ərazisində yerləşir. Ölkə kənd təsərrüfatı, qəhvə istehsalı və ticarət baxımından əhəmiyyətli imkanlara malikdir. Qəhvə Uqandanın əsas ixrac məhsullarından biridir.
Bununla yanaşı, ölkənin iqtisadi inkişafı infrastruktur, məşğulluq, yoxsulluğun azaldılması və əhalinin sosial xidmətlərə çıxışı kimi məsələlərlə sıx bağlıdır.
Müstəqillik Günü Uqanda xalqının milli kimliyini, dövlətçilik tarixini və azadlıq uğrunda mübarizəsini xatırladan əlamətdar tarixdir. Bu gün ölkədə rəsmi mərasimlər, dövlət tədbirləri və müxtəlif ictimai proqramlar təşkil olunur.
1962-ci ildə əldə edilən müstəqillik Uqandanın öz gələcəyini müstəqil şəkildə müəyyənləşdirməsi üçün yeni imkanlar yaradıb. Bununla yanaşı, ölkənin tarixi göstərir ki, siyasi sabitlik, hüququn aliliyi və iqtisadi inkişaf müstəqil dövlət quruculuğunun əsas şərtləri olaraq qalır.
MM.AZ
