İtaliyada hakimiyyət dəyişikliyi: Mussolinin yüksəlişi necə başladı?
30 oktyabr 1922-ci il İtaliya tarixində hakimiyyət dəyişikliyinin baş verdiyi və faşizmin siyasi hakimiyyətə yüksəldiyi gün kimi yadda qaldı. Benito Mussolini İtaliyanın baş naziri təyin edildi. Bəs bir vaxtlar sosialist olan Mussolini necə oldu ki, ölkənin ən güclü siyasi fiquruna çevrildi?
Birinci Dünya müharibəsindən sonra İtaliya ağır iqtisadi və siyasi böhran yaşayırdı.
-
İşsizlik sürətlə artırdı.
-
İnflyasiya əhalinin yaşayışını çətinləşdirirdi.
-
Fəhlə tətilləri və etirazlar genişlənirdi.
-
Siyasi qüvvələr arasında qarşıdurma dərinləşirdi.
-
İnsanların mövcud hökumətə inamı azalırdı.
Məhz bu vəziyyətdə Benito Mussolini siyasi səhnədə daha fəal görünməyə başladı.
1919-cu ildə Mussolini faşist hərəkatının əsasını qoydu. Onun tərəfdarları qara köynəklilər adlandırılırdı.
Bu silahlı dəstələr siyasi rəqiblərinə, xüsusilə sosialistlərə və həmkarlar ittifaqlarına qarşı zorakılıq tətbiq edirdilər.
1921-ci ildə Mussolini parlamentə seçildi və Milli Faşist Partiyasını siyasi qüvvəyə çevirdi.
1922-ci il oktyabrın 27–28-də Mussolininin tərəfdarları Romaya doğru yürüşə başladılar.
İtaliyanın baş naziri Luici Faktanın hökuməti fövqəladə vəziyyət elan etmək istəsə də, kral III Viktor Emmanuel müvafiq sənədi imzalamaqdan imtina etdi.
Nəticədə hökumət istefaya getdi.
Oktyabrın 29-da kral Mussolinini Romaya dəvət etdi. Oktyabrın 30-da isə ona yeni hökuməti qurmaq tapşırıldı.
Mussolininin baş nazir təyin edilməsi hələ diktaturanın tam qurulması demək deyildi. Lakin sonrakı illərdə o:
-
Parlamentin səlahiyyətlərini məhdudlaşdırdı.
-
Siyasi rəqiblərinə qarşı təzyiqləri artırdı.
-
Mətbuat azadlığını məhdudlaşdırdı.
-
Digər siyasi partiyaları qadağan etdi.
-
Ölkədə təkpartiyalı diktatura qurdu.
1925–1926-cı illərdə İtaliyada faşist diktaturası tam formalaşdı.
İtaliyada Mussolininin hakimiyyətə gəlməsi göstərdi ki, iqtisadi böhran, siyasi parçalanma, zorakılıq və demokratik institutların zəifləməsi bir ölkənin idarəçilik sistemini kökündən dəyişə bilər.
30 oktyabr 1922-ci il təkcə bir baş nazirin təyin edildiyi gün deyil, İtaliyanın iyirmi ildən artıq davam edəcək faşist diktaturasına aparan yolun başlanğıcı idi.
MUASİRMEDİA.AZ
