29 Oktyabr — Türkiyənin taleyini dəyişən gün: Cümhuriyyətin elanından 103 il ötür
Türkiyə tarixinin ən mühüm dönüş nöqtələrindən biri olan 29 oktyabr 1923-cü ildə Cümhuriyyətin elan edilməsi ilə ölkənin idarəçilik tarixində yeni dövr başladı. Mustafa Kamal Atatürkün rəhbərliyi ilə qurulan yeni dövlət türk xalqının müstəqillik mübarizəsinin nəticəsi idi.
Bu gün Türkiyədə hər il 29 oktyabr Cümhuriyyət Bayramı kimi qeyd olunur. 2026-cı ildə Türkiyə Cümhuriyyətinin elan edilməsinin 103-cü ildönümü tamam olur.
Birinci Dünya müharibəsindən sonra Osmanlı imperiyasının zəifləməsi və ölkə ərazilərinin işğal təhlükəsi ilə üzləşməsi Türkiyənin gələcəyini sual altında qoymuşdu. Bu mürəkkəb şəraitdə Mustafa Kamal Atatürkün rəhbərliyi ilə Milli Mübarizə hərəkatı başladı.
1919-cu ildə başlayan müstəqillik mübarizəsi türk xalqının öz dövlətini qorumaq və gələcəyini müəyyənləşdirmək uğrunda apardığı tarixi mübarizəyə çevrildi. 1922-ci ildə sultanlığın ləğvindən sonra respublika quruluşuna keçid üçün zəmin yarandı.
1923-cü il oktyabrın 29-da Türkiyə Böyük Millət Məclisi ölkənin idarəçilik formasını respublika elan etdi. Bununla Türkiyə Cümhuriyyəti rəsmən quruldu və Mustafa Kamal Atatürk ilk prezident seçildi.
Yeni dövlətin yaradılması ölkənin siyasi sistemində mühüm dəyişiklik idi. Respublika quruluşu xalqın təmsilçiliyinə əsaslanan yeni idarəçilik modelinin formalaşmasına yol açdı.
Cümhuriyyətin elanından sonra Türkiyədə siyasi, hüquqi, təhsil və mədəniyyət sahələrində geniş islahatlar həyata keçirildi. Bu dəyişikliklər yeni dövlət institutlarının qurulmasına və ölkənin müasirləşdirilməsi istiqamətində addımların atılmasına yönəlmişdi.
Atatürkün rəhbərliyi ilə həyata keçirilən islahatlar Türkiyənin sonrakı inkişaf yoluna ciddi təsir göstərdi. Bununla belə, həmin dövrün siyasi və ictimai dəyişiklikləri tarixi şərait nəzərə alınmaqla qiymətləndirilməlidir.
Azərbaycanla Türkiyə arasındakı münasibətlər ortaq dil, mədəniyyət, tarix və mənəvi yaxınlıq üzərində formalaşıb. Türkiyə Cümhuriyyətinin yaranması da türk dünyasının siyasi tarixində mühüm hadisələrdən biri hesab olunur.
Bu gün 29 oktyabr Türkiyədə dövlətçilik ənənələrinin, müstəqilliyin və milli birliyin rəmzi kimi qeyd edilir. Bayram münasibətilə ölkənin müxtəlif şəhərlərində rəsmi mərasimlər, konsertlər və digər tədbirlər təşkil olunur.
29 oktyabr 1923-cü il yalnız Türkiyənin idarəçilik formasının dəyişdiyi tarix deyil. Bu tarix həm də müharibədən çıxan bir xalqın yeni dövlət qurmaq iradəsinin simvoludur.
Aradan 103 il keçsə də, Cümhuriyyət Bayramı Türkiyənin milli yaddaşında xüsusi yer tutur. Hər il bu tarix ölkənin keçdiyi mürəkkəb yolu, müstəqillik uğrunda mübarizəni və respublikanın qurulmasını yenidən xatırladır.
MUASİRMEDİA.AZ
