30 oktyabr 1918-ci il — Osmanlı imperiyasının Birinci Dünya müharibəsində iştirakına son qoyan Mudros (Mondros) barışıq müqaviləsinin imzalandığı gündür. Bu hadisə təkcə Türkiyənin deyil, Azərbaycanın və bütün Cənubi Qafqazın gələcək siyasi vəziyyətinə də təsir göstərdi.
1918-ci il oktyabrın 30-da Osmanlı imperiyasının nümayəndələri ilə Antanta dövlətləri arasında Egey dənizindəki Lemnos adasının Mudros limanında barışıq sazişi imzalandı. Sənəd Britaniya hərbi gəmisində imzalanmışdı.
Müqavilənin əsas şərtləri bunlar idi:
-
Osmanlı ordusunun böyük hissəsi tərxis edilməli idi.
-
Osmanlı donanması müttəfiqlərin nəzarətinə verilirdi.
-
Dardanel və Bosfor boğazları müttəfiqlərin istifadəsinə açılırdı.
-
Osmanlı imperiyası Almaniya və digər Mərkəzi dövlətlərlə əlaqələrini dayandırmalı idi.
-
Antanta qüvvələrinə müəyyən strateji əraziləri işğal etmək imkanı verilirdi.
Müqavilənin şərtlərinə əsasən, Osmanlı qoşunlarının Cənubi Qafqazdan çıxması tələb edilirdi. Ardınca, 17 noyabr 1918-ci ildə general Uilyam Tomsonun rəhbərliyi ilə Britaniya qoşunları Bakıya daxil oldu. Bu, yeni müstəqil Azərbaycan dövlətinin qarşısında ciddi diplomatik və siyasi vəzifələr yaratdı.
Mudros barışığı Osmanlı imperiyasının müharibədə məğlubiyyətini rəsmiləşdirən həlledici sənədlərdən biri oldu. Müqavilə imzalansa da, Türkiyənin gələcək taleyi məsələsi bununla bitmədi. Sonrakı illərdə Anadolu ərazisində milli mübarizə başladı və 1923-cü ildə Türkiyə Respublikası yaradıldı.
MUASİRMEDİA.AZ
