Sosial müdafiə sistemində mühüm yeniliklər: Şəhid ailələrinin, veteranların, məcburi köçkünlərin və həssas qrupların hüquqlarına yenidən baxılır
30 oktyabr 2026-cı ildə Milli Məclisin plenar iclasında sosial müdafiə və insan hüquqları ilə bağlı geniş qanun layihəsi birinci oxunuşda müzakirəyə çıxarılıb.
Layihə 14 qanunvericilik aktına dəyişiklikləri əhatə edir. Sənəddə şəhid ailələri, müharibə veteranları, qaçqın və məcburi köçkünlər, valideyn himayəsindən məhrum uşaqlar, əlilliyi olan şəxslər və məişət zorakılığından zərər çəkən insanların hüquqları ilə bağlı müddəalar yer alır.
Əsas məqsəd yeni sosial müavinətlərin avtomatik artırılması deyil, həssas qrupların dövlət hesabına pulsuz hüquqi yardım almaq hüququnun əlaqəli qanunlarda da təsbit edilməsidir.
Şəhid ailələri və qazilər pulsuz vəkil xidmətindən yararlana biləcək – Yeni qanun layihəsində kimlərin adı var?
Əlilliyi olan şəxslər, veteranlar, məcburi köçkünlər, yetim uşaqlar və məişət zorakılığı qurbanları üçün hüquqi müdafiə imkanları genişləndirilir
Azərbaycanda sosial baxımdan həssas əhali qruplarının hüquqlarının müdafiəsi istiqamətində yeni hüquqi mexanizmlər hazırlanır. Milli Məclisin 30 oktyabr 2026-cı il tarixli plenar iclasında bir sıra məcəllə və qanunlara dəyişiklikləri nəzərdə tutan geniş qanun layihəsi birinci oxunuşda qəbul edilib.
Dəyişikliklər şəhid ailələrinin, müharibə veteranlarının, qaçqın və məcburi köçkünlərin, əlilliyi olan şəxslərin, valideyn himayəsindən məhrum uşaqların və digər həssas qrupların hüquqi müdafiəsini gücləndirməyə yönəlib.
Qanun layihəsinin əsas istiqamətlərindən biri şəhid ailələrinin üzvləri və müharibə veteranlarının pulsuz hüquqi yardımdan istifadə imkanlarının genişləndirilməsidir.
Bu şəxslər hüquqi yardıma ehtiyac duyduqları və qanunla müəyyən edilmiş şərtlərə uyğun gəldikləri halda dövlət hesabına peşəkar hüquqi xidmət ala biləcəklər.
Bu, xüsusilə sosial təminat, mülki mübahisələr və digər hüquqi məsələlərdə əhəmiyyət daşıyır.
Layihədə işləməyən əlilliyi olan şəxslərin, eləcə də digər qanuni kateqoriyalara daxil olan şəxslərin pulsuz hüquqi yardım almaq hüququ nəzərdə tutulur.
Məqsəd maddi imkanları məhdud olan insanların hüquqlarını müdafiə etmək üçün vəkil xidmətindən istifadə imkanlarını artırmaqdır.
Qaçqın statusu almış şəxslər və məcburi köçkünlərlə bağlı qanunvericilikdə də müvafiq dəyişikliklər nəzərdə tutulur.
Bu qrupdan olan şəxslərin hüquqi problemlərlə üzləşdikləri zaman peşəkar hüquqi dəstək alması üçün hüquqi əsaslar genişləndirilir.
Layihədə valideynlərini itirmiş və valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşaqların sosial müdafiəsi ilə bağlı qanunvericiliyə də dəyişikliklər təklif olunur.
Yetkinlik yaşına çatmayan şəxslərin hüquqlarının qorunması, onların məhkəmə və digər hüquqi proseslərdə müdafiəsinin təmin edilməsi sənədin mühüm istiqamətlərindəndir.
Qanun layihəsində insan alverinin qurbanları və məişət zorakılığından zərər çəkmiş şəxslərin hüquqi müdafiəsi də nəzərə alınıb.
Belə şəxslər hüquqlarının bərpası, məhkəməyə müraciət və digər hüquqi prosedurlar zamanı dövlət hesabına peşəkar yardım ala biləcəklər.
Layihədə nəzərdə tutulan əsas kateqoriyalar:
- Şəhid ailələrinin üzvləri;
- Müharibə veteranları;
- Əlilliyi olan işləməyən şəxslər;
- Qaçqın statusu almış şəxslər;
- Məcburi köçkünlər;
- Valideynlərini itirmiş və valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşaqlar;
- İnsan alverinin qurbanları;
- Məişət zorakılığından zərər çəkmiş şəxslər;
- Ünvanlı dövlət sosial yardımı alan ailələrin üzvləri;
- Qanunla müəyyən edilmiş digər həssas qruplar.
Təklif olunan sistemə əsasən, pulsuz peşəkar hüquqi yardımın maliyyələşdirilməsi dövlət vəsaiti hesabına, o cümlədən Vəkillər Kollegiyasına ayrılmış vəsait vasitəsilə həyata keçiriləcək.Bu mexanizm maddi imkanı olmayan insanların hüquqi müdafiə xidmətlərinə çıxışını asanlaşdırmağı hədəfləyir.
Qeyd edək ki, 30 oktyabr 2026-cı ildə Milli Məclisdə qəbul edilən dəyişikliklər birinci oxunuş mərhələsindədir. Sənədin sonrakı oxunuşlardan keçməsi və qüvvəyə minməsi üçün qanunvericilik prosedurları tamamlanmalıdır.
Yeni təşəbbüsün əsas mahiyyəti ondan ibarətdir ki, hüquqi müdafiə imkanları yalnız maddi imkanı olan şəxslərlə məhdudlaşmasın. Şəhid ailələri, veteranlar, əlilliyi olan şəxslər və digər həssas qruplar da hüquqlarını müdafiə etmək üçün dövlət dəstəyindən yararlana bilsinlər.
MUASİRMEDİA.AZ
